[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"mucize-botany-olive-tree":3,"ayetler-95:1,24:35,6:99,16:11,23:20,80:29":117},{"mucize":4,"related":46,"meta":110},{"slug":5,"title":6,"category":7,"importance":8,"summary":9,"ayetRefs":10,"body":29,"scientificContext":30,"sources":31,"related":40,"imagePath":44,"publishedAt":45,"updatedAt":45},"olive-tree","Zeytin, Mübârek ve Sınırsız Bir Ağaç","botany",3,"Tîn 1. âyet ile Nûr 35. âyet zeytine ayrı bir paye verir; \"ne doğulu ne batılı, mübârek bir ağaç\" ifadesi modern dendrokronoloji ile ispatlanan binlerce yıllık ömrü ve oleuropein-oleik asit'in benzersiz sağlık profili ile örtüşür.",[11,14,17,20,23,26],{"s":12,"a":13},95,1,{"s":15,"a":16},24,35,{"s":18,"a":19},6,99,{"s":21,"a":22},16,11,{"s":24,"a":25},23,20,{"s":27,"a":28},80,29,"Zeytin Kur'ân'da yedi farklı yerde, En'âm 99 ve 141, Nahl 11, Nûr 35, Mü'minûn 20, Abese 29 ve Tîn 1, zikredilir. Hiçbir başka meyve ağacı bu kadar tekrarla anılmaz. Her geçtiği yerde **bereket, sağlık ve nur** çağrışımı taşır.\n\nNûr sûresi 35. âyetin \"âyetü'n-nûr\" tâbirindeki zeytin, en zarif tasvirle anılır: \"**Mübârek bir ağaçtan, ne doğulu ne batılı bir zeytinden tutuşturulur. Yağı neredeyse, ateş dokunmasa bile ışık verir.**\" Klâsik müfessirler bu ifadeyi farklı şekillerde okumuştur: (a) ağacın bağdaki konumu, ne tam doğuda ne tam batıda, gün boyunca güneş alan ortalama yer; (b) zeytinin coğrafî evrenselliği, ne sadece doğunun ne de batının ağacı; (c) zaman üstülüğü, geçmiş ile gelecek arası mübârek bir hat.\n\nModern bilim bu üç vechi de teyit eder:\n\n**1. Coğrafî evrensellik.** Zeytin (*Olea europaea*), Akdeniz havzasının yedi bin yıllık simgesidir. Toscana'dan Şam'a, Endülüs'ten Yemen'e, Cezayir'den Filistin'e tek bir kuşak boyunca yayılmıştır. \"Ne doğulu ne batılı\" ifadesi, ağacın tam Akdeniz koordinatlarında en iyi yetiştiği gerçeğine bir telmihtir.\n\n**2. Olağanüstü uzun ömür.** Zeytin ağacı dünyadaki en uzun ömürlü meyve ağaçlarındandır. **Vouves Zeytin Ağacı** (Girit) için karbon-14 ve halka analizleri 2000-3000+ yıl yaş tahmin eder; hâlâ meyve verir. Lübnan, Filistin ve İspanya'da 1500+ yıllık ağaçlar yaygındır. Bu ağaçların bir nesline değil, **bir medeniyete** şâhit olduğunu söylemek mübalağa değildir.\n\n**3. Sağlık ekseni.** Zeytinyağı yüksek **oleik asit** (~%75 tekli doymamış yağ) içeriği ile LDL kolesterolü düşürür, HDL'yi korur. **Oleuropein** ve **hidroksitirosol** polifenolleri kuvvetli antioksidanlardır; LDL'nin oksidatif modifikasyonunu engelleyerek aterosklerozu yavaşlatır. Tek başına bu iki molekül zeytinyağına Akdeniz Diyeti'nin omurgası unvanını kazandırmıştır. PREDIMED çalışması (NEJM, 2018), günde 50 mL ekstra-virjin zeytinyağı tüketen bireylerde major kardiyovasküler olayları **%30** azaltmıştır.\n\n**4. Ateşsiz ışık.** Âyetin \"yağı, ateş dokunmasa bile ışık verir\" ifadesi sembolik kemâlin ifadesidir; ancak modern fotokimya, ekstra virjin zeytinyağındaki klorofil ve karotenoidlerin UV ışığında zayıf bir floresans ürettiğini doğrular. Yağın oksidatif kararlılığı (yüksek oleik asit + polifenol) onu lambada en uzun yanan, en az duman çıkaran yağ kılar, bin yıl önce camilerin ve evlerin temel aydınlatma yakıtı zeytinyağı idi.\n\n**5. Hadis-i şerifte tıbbî tavsiye.** \"Zeytinyağını yiyin ve onunla yağlanın; çünkü o **mübârek bir ağaçtan**dır.\" (Tirmizî, Et'ime 43; İbn Mâce, Et'ime 34.) Modern dermatoloji, zeytinyağının cilt bariyerini onaran ve antiinflamatuar etki gösteren bir doğal emolyent olduğunu kabul eder.\n\nBediüzzaman *Lemâlar*'da der: \"Bir tek zeytin ağacı, içinde bir kâinatın hülâsasını taşır, toprağın mineralini, güneşin ışığını, suyun feyzini bir damla yağda toplar.\"","*Olea europaea*, Oleaceae; Akdeniz havzasında 8000+ yıl önce kültüre alındı. Ekstra virjin zeytinyağı: ~73% oleik asit (C18:1), ~14% palmitik, polifenoller 100-1000 mg\u002Fkg (oleuropein, hidroksitirosol, tirosol). EFSA sağlık iddiası: günde 20 g polifenol-zengin zeytinyağı LDL oksidasyonunu engeller. Vouves Olive (Girit): radyokarbon yaş tahmini ~2000-4000 yıl.",[32,34,36,38],{"label":33},"Estruch et al., Mediterranean diet and cardiovascular prevention (NEJM, 2018, PREDIMED)",{"label":35},"Servili et al., Health and sensory properties of virgin olive oil hydrophilic phenols (J. Chromatogr. A, 2004)",{"label":37},"Tirmizî, Sünen, Et'ime 43, zeytinyağı hadîsi",{"label":39},"Britannica, Olive (Olea europaea) cultivation and history",[41,42,43],"fig-tree","antioxidants-in-plants","plant-fluorescence","\u002Fmucize-images\u002Folive-tree.webp","2026-04-27",[47,71,93],{"slug":41,"title":48,"category":7,"importance":49,"summary":50,"ayetRefs":51,"body":57,"scientificContext":58,"sources":59,"related":68,"imagePath":70,"publishedAt":45,"updatedAt":45},"İncir, Üzerine Yemin Edilen Mübârek Meyve",2,"Tîn sûresi 1. âyet \"incire ve zeytine yemin olsun\" diye başlar. Modern besin bilimi, incirin nadir mineral profili (kalsiyum, potasyum, lif) ve simbiyotik olarak yalnız bir tek arı türü ile tozlaşmasının botanik mucizesini ortaya koyar.",[52,53,54,55],{"s":12,"a":13},{"s":12,"a":49},{"s":12,"a":8},{"s":12,"a":56},4,"Tîn sûresi şöyle başlar: \"**Ve't-tîni ve'z-zeytûn. Ve tûri sînîn. Ve hâze'l-beledi'l-emîn. Lekad halaknâ'l-insâne fî ahseni takvîm.**\", \"İncire ve zeytine, Sînâ Dağı'na ve şu güvenli beldeye (Mekke) yemin olsun ki, biz insanı en güzel kıvâmda yarattık.\"\n\nAllah'ın bir şey üzerine yemin etmesi, o şeyin azâmetine ve içinde gizli işaretlere dikkat çekmek içindir. İmâm İbnü'l-Kayyim *et-Tibyân fî Aksâmi'l-Kur'ân*'da der ki: \"Allah bir şeye yemin ettiğinde, dikkat edin, o şeyde âlemlerin Rabbinin sıfatlarına bir delâlet vardır.\"\n\nİncir (*Ficus carica*), botanik olarak en sıra dışı meyvelerden biridir. **Görünüşte meyve** olan kısım aslında **ters dönmüş bir çiçek tablası** (sikon)dur, yani meyvenin içine baktığınızda gördüğünüz tüy tüy yapı, dışa açılmış olsalardı bir aymelek-çiçek demeti olacak yüzlerce küçük çiçektir. Bu yüzden incir bahçeden kopardığınızda dış tarafta hiç çiçek görmezsiniz; çiçek hep içeride kalır. Tabiat tarihinde benzeri olmayan bir tasarımdır.\n\nBu yapı, incirin **simbiyotik tozlaşmasını** zorunlu kılar. Her *Ficus* türünün eşi olan **özel bir incir arısı** (Agaonidae familyası, *Blastophaga psenes* yaygın inciri için) vardır. Arı, sikon'un ucundaki minik delikten (ostiyol) içeri girerken kanatlarını ve bazen antenlerini koparır; içeride yumurtlar, polen bırakır, ölür. Yeni nesil arılar olgunlaştığında erkekler tüneller açar, dişiler polen yüklenip dışarı çıkar ve yeni bir incir arar. Yani sizin yediğiniz olgun incirin tatlılığında, milyonlarca yıllık bu **ölümle biten çift sadâkati** vardır. Tek arı tek incir türü, hiçbir başka bitki-böcek bağlantısı bu kadar **eksklusif** değildir. Bediüzzaman'ın deyimiyle \"bir tek meyve, bütün âlemin tedbîrini gerektirir.\"\n\nBeslenme açısından kuru incirin 100 gramında: ~250 mg kalsiyum (sütle yarışır), ~680 mg potasyum (muzdan iki kat), ~9 g diyet lifi, B6 vitamini, K vitamini, manganez ve bakır bulunur. Antosiyaninleri (özellikle siyah incirde) güçlü antioksidanlardır. Kuru incir çekirdekleri, sindirim sistemini düzenleyici prebiyotik etki gösterir. Ayrıca incir lateks'i, **fisin enzimi** içerir; kâdim devirlerden beri sindirim güçlüğü ve siğil tedavisinde kullanılmıştır.\n\nTîn sûresinin maksat-ı aslîsi insanın \"ahsen-i takvîm\"de yaratılışıdır; incir ve zeytin bu yaratılışın **rızıklandırılması** için seçilmiş iki örnek meyvedir. İkisi de Filistin-Suriye coğrafyasının kâdim ağaçlarıdır; ikisi de uzun ömürlüdür (incir 100 yıl, zeytin 1000 yıl); ikisi de hayatın özünü temsil eder.","*Ficus carica*, Moraceae familyası; Akdeniz orjinli, 11.000 yıl önce Erihâ'da kültüre alındı (Kislev et al., 2006, Science, bilinen en eski tarımsal bitki). Fig-wasp koevolüsyonu ~75 milyon yıl. Sikon (synconium): inverted infloresans. Kuru incir: 6-8 g lif\u002F100g, ~250 mg Ca\u002F100g.",[60,62,64,66],{"label":61},"Kislev, Hartmann & Bar-Yosef, Early domesticated fig in Jordan Valley (Science, 2006)",{"label":63},"Cook & Rasplus, Mutualists with attitude: coevolving fig wasps and figs (Trends Ecol. Evol., 2003)",{"label":65},"İbnü'l-Kayyim, et-Tibyân fî Aksâmi'l-Kur'ân, Tîn sûresi tahlili",{"label":67},"USDA FoodData Central, Figs, dried, uncooked",[5,69,42],"date-palm-symbolism","\u002Fmucize-images\u002Ffig-tree.webp",{"slug":42,"title":72,"category":7,"importance":49,"summary":73,"ayetRefs":74,"body":82,"scientificContext":83,"sources":84,"related":91,"imagePath":92,"publishedAt":45,"updatedAt":45},"Bitkilerdeki Antioksidanlar, Yedi Renk Şifâsı","Abese 24-32, En'âm 99 ve Bakara 61. âyetler, insanı bakliyât, sebze, meyve, zeytin, üzüm ve hurma çeşitliliğine yöneltir. Modern beslenme bilimi, bitkilerin renklerini veren flavonoid ve karotenoidlerin insan hücresini oksidatif hasara karşı koruduğunu ispatlar.",[75,76,78,79,80],{"s":27,"a":15},{"s":27,"a":77},28,{"s":27,"a":28},{"s":18,"a":19},{"s":49,"a":81},61,"Kur'ân, insanı yediği şeyler üzerinde tefekküre çağırırken her vesileyle aynı çeşitliliği zikreder: **bakliyât, sebze, salatalık, sarımsak, mercimek, soğan, üzüm, zeytin, hurma, nar.** Bakara 61. âyette İsrâiloğullarının istedikleri yiyecekler sayılır; Abese 28-29'da \"üzüm ve sebzeler, zeytin ve hurma\" zikredilir; En'âm 99'da \"üzüm, zeytin ve nar bahçeleri biri birine benzer ve benzemez\" denilir. Modern bilim bu ayrı ayrı renklerin ve tatların ardındaki **moleküler hikmeti** ortaya koyar.\n\nBitkiler, fotosentez sırasında üretilen serbest oksijen radikallerine ve yaprak üzerine düşen UV ışınımına karşı kendilerini korumak için **antioksidan moleküller** üretirler. Bu moleküller bitkinin renk paletini de belirler:\n\n- **Antosiyaninler** (kırmızı, mor, mavi): üzüm, nar, çilek, yaban mersini, mor lahana. Polifenol grubunun en güçlü antioksidanlarındandır.\n- **Karotenoidler** (sarı, turuncu, kırmızı): havuç (beta-karoten), domates (likopen), portakal (zeaksantin), biber (kapsantin). Yağda çözünür; A vitamini öncüsüdür.\n- **Klorofil ve klorofilliler** (yeşil): ıspanak, brokoli, marul, taze otlar.\n- **Flavonoller** (sarımsı): soğan, sarımsak, elma kabuğu (kuersetin), çay (kateşinler).\n- **Kurkuminoidler** (parlak sarı): zerdeçal, antiinflamatuar etki.\n\nBu moleküller insan vücuduna girdiğinde **serbest radikalleri** (ROS, reactive oxygen species) bağlar, hücre zarındaki lipidleri ve DNA'yı oksidatif hasardan korurlar. Kronik hastalıkların (kalp damar, kanser, alzheimer, diyabet) önemli bir kısmı, oksidatif stresin uzun sürede yarattığı moleküler yıpranmaya bağlanır. Renk renk sebze-meyve tüketmek, farklı antioksidan ailelerini bir arada almak demektir; her renk farklı bir koruyucu mekanizma sunar. Bu sebepten beslenme uzmanları \"**eat the rainbow**\", gökkuşağını ye, tavsiyesinde bulunur.\n\nİncir, hurma, zeytin, üzüm, nar gibi Kur'ân'da ismen zikredilen yedi-sekiz meyve, modern besin biliminin \"**süper gıdalar**\" listesinin en üst sıralarındadır. Nar tek başına 30'dan fazla farklı polifenol içerir; punicalagin molekülü kırmızı şarabınkinden 3 kat daha güçlü antioksidan etki gösterir. Zeytinin oleuropein bileşiği LDL kolesterolün oksidasyonunu yavaşlatır. Üzüm çekirdeğindeki resveratrol sirtuin enzimlerini aktive ederek hücresel uzun ömürle ilişkilendirilir.\n\nCâhili Arap zeytinin damar sağlığını, narın anti-iflamatuar etkisini bilmiyordu, fakat Kur'ân'ın saydığı bu yedi gıdadan oluşan **Akdeniz diyeti**, 2010'dan itibaren onlarca büyük ölçekli çalışmada (PREDIMED dahil) insan ömrünü uzattığı ve kalp hastalığı riskini yüzde 30 azalttığı kanıtlanmıştır.","PREDIMED çalışması (Estruch et al., 2018, NEJM): Akdeniz diyeti major kardiyovasküler olayları %30 azaltır. Pomegranate punicalagin antioksidan kapasitesi: ORAC değeri ~2860 µmol TE\u002Fg. Likopen domateste pişirme ile biyoyararlanımı artar (lycopene, Rao & Agarwal, 2000). Polyphenol sınıfları: ~8000+ farklı bileşik kategorize edilmiştir.",[85,87,89],{"label":86},"Estruch et al., Primary prevention of cardiovascular disease with a Mediterranean diet (NEJM, 2018)",{"label":88},"Pandey & Rizvi, Plant polyphenols as dietary antioxidants in human health (Oxid. Med. Cell. Longev., 2009)",{"label":90},"Britannica, Antioxidants and human health",[5,41,69],"\u002Fmucize-images\u002Fantioxidants-in-plants.webp",{"slug":43,"title":94,"category":7,"importance":13,"summary":95,"ayetRefs":96,"body":98,"scientificContext":99,"sources":100,"related":107,"imagePath":109,"publishedAt":45,"updatedAt":45},"Bitkilerin Görünmez Işıması, Klorofil Floresansı","Nûr 35. âyet \"neredeyse yağı, ateş dokunmasa bile ışık verir\" der. Modern fizyoloji, fotosentez sırasında klorofil moleküllerinin emdikleri ışığın bir kısmını kırmızı floresan olarak geri yaydığını ve bu zayıf ışımanın uydudan dahi tespit edilebildiğini gösterir.",[97],{"s":15,"a":16},"Nûr sûresi 35. âyet, meşhur \"**âyetü'n-nûr**\", Allah'ın nurunu çok katmanlı bir teşbihle anlatır: \"**Allah göklerin ve yerin nurudur. O'nun nurunun misali, içinde lamba bulunan bir kandil yuvası gibidir; lamba bir cam fânûs içindedir; fânûs sanki inci gibi parlak bir yıldızdır; mübârek bir ağaçtan, ne doğuya ne batıya âit olmayan bir zeytin ağacından tutuşturulur. Yağı neredeyse, ateş dokunmasa bile ışık verir.** Nur üstüne nurdur. Allah dilediğini nuruna iletir.\"\n\nÂyetin kelimesi kelimesine bilimsel olarak okunması teşbihin asıl maksadına aykırıdır, burada anlatılan ilk önce **ilâhî hidâyet nurudur**. Lâkin Kur'ân'ın teşbihlerindeki incelik, asla bilinmez bir tabiat hakikatine de telmihte bulunabilir; \"yağın ateş dokunmasa da ışık vermesi\" ifadesi, **bitki dokularının kendi başına bir zayıf ışıma kaynağı olabileceği** fikrini doğurmuştur.\n\nModern fotobiyoloji bu fikri iki ayrı pencereden doğrular:\n\n**1. Klorofil floresansı.** Bitkiler güneş ışığını emdiğinde, fotosentez verimi %100 değildir; emilen fotonların yaklaşık **%1-2'si** kırmızı dalga boyunda (685-740 nm) yeniden yayınlanır. Buna **klorofil-a floresansı** denir. Yani her yeşil yaprak, gözle görülmeyecek kadar zayıf bir kırmızı ışıkla **sürekli ışıldar**. Bu floresans o kadar belirgindir ki, NASA ve ESA uyduları (GOSAT, OCO-2, TROPOMI) yörüngeden bütün dünyanın fotosentez aktivitesini **SIF, solar-induced fluorescence** olarak haritalandırabilmektedir. Yâni Kur'ân'ın \"**yağı, ateş dokunmasa bile ışık verir**\" tâbiri, modern terimle yaprağın **endüklenmemiş floresansına** dahi uygulanabilir.\n\n**2. Biyolüminesans ve ultra-zayıf foton emisyonu (UPE).** 1923'te Aleksander Gurwitsch'in keşfettiği ve sonradan **biyofotonlar** olarak adlandırılan olgu, canlı dokuların yaşam aktiviteleri sırasında **çok zayıf morötesi-görünür foton emisyonu** yaptığını gösterdi. Hücresel solunum sırasında oluşan reaktif oksijen türleri lipidleri ve proteinleri uyarılmış elektronik hâle getirir; bu hâlden temele dönerken **hassas fotomultiplier** ile sayılabilen tek tek fotonlar yayınlanır. Bitki fideleri ve bazı mantarlar (Mycena chlorophos, Omphalotus japonicus) ise gerçekten **göze görünür biyolüminesans** üretir, luciferin\u002Fluciferase enzim sistemi ile.\n\n**3. Zeytinin biyokimyâsal stabilitesi.** Âyetin \"ne doğulu ne batılı\" tâbiri klâsik tefsirde bağın güneşe açıklığı olarak yorumlanır; modern besin kimyası ise zeytin yağındaki yüksek tekli doymamış yağ (oleik asit ~%75) ve oleuropein içeriğinin yağın **kendiliğinden oksidatif kararlılığını** sağladığını gösterir. Bütün bu inceliklerle birlikte âyetin maksat-ı aslîsi yine teşbîhî kalır: zeytinin saf ışığı, ilâhî hidâyetin temizliğine bir aynalıktır.","SIF (Solar-Induced Fluorescence) küresel haritalama: Frankenberg et al. (2011, GRL); GOSAT\u002FOCO-2 uyduları haftalık dünya fotosentezini ölçer. Klorofil-a maksimum floresansı 685 nm. UPE (ultra-weak photon emission): tipik 10-1000 foton\u002Fsn\u002Fcm² (Cifra & Pospíšil, 2014, J. Photochem. Photobiol.). Mycena chlorophos lusiferin: 450-550 nm yeşil ışıma.",[101,103,105],{"label":102},"Frankenberg et al., New global observations of SIF from GOSAT (Geophys. Res. Lett., 2011)",{"label":104},"Cifra & Pospíšil, Ultra-weak photon emission from biological samples (J. Photochem. Photobiol. B, 2014)",{"label":106},"Britannica, Bioluminescence in fungi and plants",[108,5],"photosynthesis-green-from-green","\u002Fmucize-images\u002Fplant-fluorescence.webp",{"title":111,"arabic":112,"description":113,"color":114,"icon":115,"heroImage":116},"Botanik","عِلْمُ النَّبَات","Bitkilerin çiftliği, tozlaşma, klorofil, bal arısı, yeşil hayatın kanunları.","emerald","i-lucide-leaf","\u002Fmucize-images\u002F_hero\u002Fbotany.webp",{"ayetler":118},[119,122,125,128,131,134],{"s":12,"a":13,"ar":120,"tr":121},"والتين والزيتون","Tîn'e ve Zeytun'a,",{"s":15,"a":16,"ar":123,"tr":124},"۞ الله نور السماوات والأرض ۚ مثل نوره كمشكاة فيها مصباح ۖ المصباح في زجاجة ۖ الزجاجة كأنها كوكب دري يوقد من شجرة مباركة زيتونة لا شرقية ولا غربية يكاد زيتها يضيء ولو لم تمسسه نار ۚ نور على نور ۗ يهدي الله لنوره من يشاء ۚ ويضرب الله الأمثال للناس ۗ والله بكل شيء عليم","Allah, göklerin ve yerin nurudur (aydınlatıcısıdır). O'nun nurunun temsili, içinde lamba bulunan bir kandil gibidir. O lamba bir billur içindedir; o billur da sanki inciye benzer bir yıldız gibidir ki, doğuya da batıya da nisbet edilemeyen mübarek bir ağaçtan çıkan yağdan tutuşturulur. (Bu öyle bir ağaç ki) yağı, nerdeyse, kendisine ateş değmese bile ışık verir. (Bu ışık) nur üstüne nurdur. Allah dilediği kimseyi nuruyla hidayete iletir. Allah insanlara (işte böyle) misal verir; Allah her şeyi bilir.",{"s":18,"a":19,"ar":126,"tr":127},"وهو الذي أنزل من السماء ماء فأخرجنا به نبات كل شيء فأخرجنا منه خضرا نخرج منه حبا متراكبا ومن النخل من طلعها قنوان دانية وجنات من أعناب والزيتون والرمان مشتبها وغير متشابه ۗ انظروا إلى ثمره إذا أثمر وينعه ۚ إن في ذلكم لآيات لقوم يؤمنون","Gökten suyu indiren O'dur. Onunla her çeşit bitkiyi çıkardık, o bitkiden bir yeşillik çıkardık, ondan da birbiri üzerine binmiş taneler; hurmanın tomurcuğundan sarkan salkımlar, üzüm bağları, zeytin ve nar (bahçeleri) çıkarıyoruz. (Bunların) kimi birbirine benzer, kimi benzemez. Bunlar meyvelendikleri zaman meyvelerinin olgunlaşmasına bakın! Bunlarda inanan bir toplum için ibretler vardır.",{"s":21,"a":22,"ar":129,"tr":130},"ينبت لكم به الزرع والزيتون والنخيل والأعناب ومن كل الثمرات ۗ إن في ذلك لآية لقوم يتفكرون","Allah, sizin için, o su ile ekin, zeytin, hurmalıklar, üzümler ve her çeşit meyveleri bitirir. Şüphesiz ki bunda düşünecek bir topluluk için büyük bir ibret vardır. ()",{"s":24,"a":25,"ar":132,"tr":133},"وشجرة تخرج من طور سيناء تنبت بالدهن وصبغ للآكلين","Tûrı Sinâ'da (dahi) yetişen bir ağaç da meydana getirdik ki, bu ağaç, hem yağ, hem de yiyenlerin ekmeğine katık edecekleri (zeytin) verir.",{"s":27,"a":28,"ar":135,"tr":136},"وزيتونا ونخلا","Zeytinlikler, hurmalıklar,"]