Manyetosfer, Korunmuş Tavan

"Biz, göğü korunmuş bir tavan (sakfen mahfûzan) yaptık. Onlar ise, oradaki âyetlerden yüz çevirmektedirler." (Enbiyâ 32)

Arapça "sakf" çatı, tavan; "mahfûz" ise korunan, muhâfaza edilen mânâsındadır. Kur'ân'ın bu tâbiri, semâyı sâdece güzel bir yıldız kubbesi olarak değil, "koruyucu" bir örtü olarak takdîm eder. Klasik tefsîr ehli bu âyeti çoğu kez "düşmemekten korunmuş" şeklinde anlamış; ancak modern astronomi bu ifâdeye yepyeni boyutlar katar.

Dünyâ'yı ölümcül tehlikelerden koruyan dört temel atmosferik/manyetik tabaka vardır:

Birincisi, Manyetosfer: Dünyâ'nın çekirdeğindeki sıvı demirin dönüşünden doğan manyetik alan, gezegenimizi kabaca 65.000 km uzaklığa kadar saran bir kalkan oluşturur. Güneş her saniye yaklaşık 1 milyon ton plazma, Güneş rüzgârı, fırlatır. Manyetosfer bu yüklü parçacıkların büyük kısmını saptırır; aksi hâlde atmosferimiz Mars'ınki gibi milyarlarca yıl evvel uçup giderdi. Mars'ın bugün ince atmosferi ve cansız yüzeyi olmasının başlıca sebebi manyetik kalkanının kaybolmuş olmasıdır.

İkincisi, Ozon Tabakası (stratosferde): Güneş'in DNA'yı tahrip eden ultraviyole-B ve C ışınlarının %97-99'unu emer.

Üçüncüsü, Mezosfer: Saatte binlerce mikrometeoroidin sürtünmeyle yandığı katmandır. NASA verilerine göre günde yaklaşık 50-100 ton meteor maddesi atmosferde yanarak kül olur, yere ulaşmadan önce.

Dördüncüsü, Van Allen Kuşakları: Manyetosferin içindeki yüklü parçacıkları hapseden iki halka, kozmik radyasyonun büyük kısmını yer yüzüne ulaşmadan tutar.

Tüm bu sistemlerin birlikte çalışması, Kur'ân'ın 7. asırda telâffuz ettiği "sakfen mahfûzan", korunmuş tavan, tâbirinin hayret verici ilmî karşılığıdır. James Van Allen 1958'de Explorer 1 uydusuyla bu radyasyon kuşaklarını keşfettiğinde, modern astronomi insana bu "tavan"ın gerçekten ne kadar mahfûz olduğunu yeni öğreniyordu.