وهو الذي خلق الليل والنهار والشمس والقمر ۖ كل في فلك يسبحون
"O ki geceyi, gündüzü, güneşi ve ayı yarattı; her biri bir yörüngede yüzer."
لا الشمس ينبغي لها أن تدرك القمر ولا الليل سابق النهار ۚ وكل في فلك يسبحون
"Ne güneşin aya erişmesi yaraşır, ne de gece gündüzün öne geçeni olur. Her biri bir yörüngede yüzer."
"O, geceyi, gündüzü, Güneş'i ve Ay'ı yaratandır. Her biri bir yörüngede (felek) yüzmektedir." (Enbiyâ 33)
"Ne Güneş Ay'a yetişebilir, ne de gece gündüzü geçebilir. Her biri bir felekte yüzerler." (Yâsin 40)
Arapçada "felek" (فَلَك) kelimesi, dâirevî bir yol, yörünge anlamına gelir; aynı kökten "fulk" (gemi, denizde dâirevî hareketle yüzdüğü için) türer. "Yesbehûn" (يَسْبَحُونَ) fiili ise "yüzmek", bir sıvı içinde sürtünmesizce kayma, anlamına gelir. Bu iki kelimenin birlikte kullanımı şaşırtıcıdır: gök cisimleri sâbit kürelere çakılı değil, boşlukta dâirevî yollarda kendi başlarına seyahat ederler.
Halbuki Kur'ân'ın indiğinde (7. asır) hem Bizans hem Sâsânî astronomilerinde hâkim model, Aristoteles ve Batlamyus'un (M.S. 2. asır) "sâbit kürelerde dönen yıldızlar ve hareketsiz Dünya" anlayışıydı. Güneş'in de hareketli olduğu ancak Kopernik (1543), Kepler (1609) ve Newton'un (1687) çalışmalarıyla yerleşti. Hatta Güneş'in kendi yörüngesinde, galaksimizin merkezi etrâfında, döndüğü ancak 20. asrın ilk yarısında Harlow Shapley ve Jan Oort'un çalışmalarıyla anlaşıldı. Güneş, Samanyolu galaksisinin merkezi etrâfında sâatte yaklaşık 828.000 km hızla döner ve bir tam turunu yaklaşık 225 milyon yılda tamamlar, buna "galaktik yıl" denir.
Kur'ân'ın "her biri" ifâdesi, Güneş dâhil, modern astronominin doğruladığı gibi, hiçbir gök cismini istisnâ etmez. "Sebh" (yüzme) fiili ise sâdece eliptik dönüşü değil, uzayın üç boyutunda eğilen, sallanan, dalgalanan gerçek yörüngeleri çağrıştırır. Bedîüzzaman Sözler'de "Şu kâinat sarayında her zerre, her seyyâre, vazifedâr birer hareket ile bir tesbih hâlindedir" der.
Kepler'in birinci kanunu (1609) gezegenlerin Güneş etrafında elips yörüngede döndüğünü gösterir. Newton (1687) bunu evrensel kütle çekimiyle açıkladı. Güneş Sistemi'nin tüm gezegenleri, Güneş ise galaksi merkezi etrafında, galaksi ise yerel galaksi grubu içinde hareketlidir, "her biri bir felekte yüzer."
