"Gunes durulup toplandiginda..." (Tekvir 1)
"Ay tutuldugu zaman, Gunes ve Ay bir araya getirildigi zaman, iste o gun insan 'kacacak yer nerede?' diyecektir." (Kiyame 8-9)
Bu ayetler kiyamet sahnelerinden bahsederken Gunes icin "kuvviret" (duruldu, sarildi, toplandi) fiilini kullanir. "Tekvir" koku, sarik sarmaya, bir seyin etrafina bukmek-durmek anlamina gelir; ayni zamanda alevin, isigin bir noktada toplanip siddetlenmesini de ifade eder. Modern Gunes fizigi, bu kelimenin ilmi karsiligina dair iki ayri tabaka acar.
Birincisi, Gunes Patlamalari (Solar Flares): Gunes'in yuzeyinde manyetik alan cizgileri surekli olarak dolasir, bukulur ve bazen ani bir "yeniden baglanma" (reconnection) olayinda devasa enerji aciga cikarir. Bu patlamalar, milyarlarca atom bombasi gucunde olabilir ve Gunes'in koronasindan milyonlarca derece sicaklikta plazma, Coronal Mass Ejection (CME), firlatir. 1859'daki Carrington Olayi, Dunya'daki telgraf sistemlerini eritmisti; bugun benzer bir olay olsa elektrik sebekeleri cokerdi. NASA'nin Parker Solar Probe ve ESA'nin Solar Orbiter uydulari bu plazma firtinalarini surekli izler.
Ikincisi, Gunes'in Son Evrimi: 5 milyar yil sonra Gunes, cekirdegindeki hidrojeni tukettiginde once kizil dev olarak siser, sonra dis katmanlarini uzaya savurur ve geriye yogun bir beyaz cuce kalir. Bu cokus esnasinda Gunes'in maddesi gercekten "durulerek", kutlecekiminin tesiriyle merkeze cekilerek, Dunya buyuklugunde bir kureye sikisir. Beyaz cucenin yogunlugu oyle yuksektir ki bir cay kasigi maddesi yerde tonlarca agirlik eder.
Kiyame suresinin "Gunes ve Ay bir araya getirildigi zaman" ifadesi ise iki yorumla okunabilir: ya parlakliklarinin kaybolup ayirt edilemez hale gelmesi, ya da kutlecekimsel olarak yorunge bozulmasi ile gercek bir yaklasma. Her iki durum da modern astronominin Gunes Sistemi'nin sonu hakkindaki tasavvuruna uygundur; Gunes kizil dev oldugunda Ay ve Dunya'nin yorungeleri ciddi sekilde degisecektir.
Bediuzzaman, Sozler'de "Sems-i kainat dahi bir gun kurre-i arz gibi vazifesini bitirip dunyaya 'haydi defol!' denilecek" der.
En şiddetli güneş patlamaları X-sınıfı olup 10^25 joule enerji açığa çıkarır. CME'ler saatte 1-3 milyon km hıza ulaşır, Dünya'ya 1-3 günde varır. NOAA SWPC ve NASA SDO uyduları Güneş aktivitesini sürekli takip eder. Güneş 11 yıllık manyetik döngüde aktivite zirveleri yaşar.
