Sıfır Derece ve Suyun Donma Noktası

"Onlar orada koltuklara yaslanirlar; ne asiri sicak gunes, ne de yakici soguk (zemherir) gorurler." (Insan 13)

Insan suresindeki "zemherir" (زَمْهَرِير) kelimesi, Arapca'da "yakici siddetli soguk" anlamindadir. Turkce'ye Osmanlica yoluyla "zemheri" olarak da gecmistir ve hala kisin en siddetli zamanini ifade eder.

Klasik tefsirler bu ayeti cennettekiler icin iklimsel mukemmellik olarak yorumlamistir: Cennette ne col gunesi vardir ne de zemheri sogugu, surekli mutedil bir iklim. Modern bilim baglaminda dusunuldugunde, suyun ve hayatin varligi icin 0 C ile 100 C arasindaki dar pencerenin onemi anlasilir.

Dunya'nin yasanabilir iklim kusagi ne kadar dar?

• Kainattaki sicaklik araligi: -273.15 C (mutlak sifir) ile yildiz cekirdeklerinde 10^8 C'lik fuzyon sicakligina kadar
• Bu araligin sadece %0.000001'inde sivi su (0-100 C) bulunabilir
• Insan vucudu +/-5 C disina cikarsa (37 C +/- 5) olur, yani hayat araliginin da kucuk bir penceresinde yasiyoruz

Allah'in ayarladigi antropomorfik prensip: Dunya Gunes'ten 149 milyon km uzakta. %1 yakin olsa Venus gibi 462 C, %4 uzak olsa Mars gibi -60 C ortalama sicaklikta olurdu. Icinde sivi su barindiran "yasam kusagi" (habitable zone) gunes sisteminde bu kadar dardir.

Insan 13'teki ayet, dunyadaki sicak/soguk iki uclu deneyimi (sahranin 50 C'ye varan yazi, colde -10 C'ye dusen gecesi) hatirlatarak cennetteki sicaklik dengesini vurgular. Bilimsel olarak suyun faz gecis noktalari (donma 0 C, kaynama 100 C, atmosfer basincinda) hayatin matematiksel sinirlaridir.

Sad 57'de ise cehennemdekilere "hamim ve gassak", kaynar su ve dondurucu cerahat, verilecegi bildirilir; iki uc sicakligin bir arada bulunmasi da siddet vurgusudur. Modern termodinamikte sicak ve sogugun ayni anda ayni yerde varligi imkansiz degildir (Joule-Thomson genlesmesi ile sogutma, kontaktoryel isitma ile ayni sistemde - ornegin termoelektrik Peltier elementi).

Bediuzzaman 17. Soz'de kainatin insana ne kadar genis ve ince ayarlanmis oldugunu anlatir: "Dunya insan icin bir misafirhane, icindeki hava, su, sicak, soguk hep insanin hayatina gore ayarlanmistir."