الله الذي خلق سبع سماوات ومن الأرض مثلهن يتنزل الأمر بينهن لتعلموا أن الله على كل شيء قدير وأن الله قد أحاط بكل شيء علما
"Allah O'dur ki yedi göğü ve yerden de onlar kadarını yarattı. Emir bunlar arasında iner ki Allah'ın her şeye kâdir olduğunu ve Allah'ın bilgisinin, her şeyi kuşattığını bilesiniz."
ألم تروا كيف خلق الله سبع سماوات طباقا
""Görmediniz mi Allah yedi göğü uygun tabakalar halinde nasıl yaratmış?""
الذي خلق سبع سماوات طباقا ۖ ما ترى في خلق الرحمن من تفاوت ۖ فارجع البصر هل ترى من فطور
"O, yedi göğü, birbiri üzerine yarattı. Rahmân'ın yaratmasında bir aykırılık, uygunsuzluk görmezsin. Gözünü döndür de bak, bir bozukluk görüyor musun?"
Talâk sûresi 12: "Allah, yedi göğü ve yerden de onlar gibisini (mislehünne) yaratandır. Emr aralarında iner durur ki Allah'ın her şeye kâdir olduğunu ve ilminin her şeyi kuşattığını bilesiniz."
Klâsik müfessirler bu âyetin "yerden de onlar gibisi" ifadesini yedi yer tabakası olarak yorumlamışlardır (Taberî, İbn Kesîr). Hadîs-i şerîfte de "Yedi yer üst üstedir" beyânı vardır (Buhârî, Mezâlim 13).
Modern jeofizik tasnîfi (sismik dalgalardan):
Andrija Mohorovičić (1909) ve Inge Lehmann (1936) sismograflarla yerin içini X-ışını gibi taradılar. Deprem dalgalarının (P ve S) hızındaki ânî değişiklikler, farklı yoğunluk katmanlarının sınırlarını gösterir:
| Katman | Derinlik | Madde | |--------|----------|-------| | 1. Kabuk (kıtasal/okyanusal) | 0-70 km | Granit, bazalt | | 2. Üst manto (litosfer + astenosfer) | 70-410 km | Peridotit | | 3. Geçiş bölgesi | 410-660 km | Wadsleyite, ringwoodite | | 4. Alt manto | 660-2700 km | Bridgmanite, ferroperiklas | | 5. D″ tabakası | 2700-2891 km | Post-perovskite | | 6. Dış çekirdek (sıvı) | 2891-5150 km | Demir-nikel ergiyiği | | 7. İç çekirdek (katı) | 5150-6371 km | Demir-nikel kristali |
Her bir tabakanın fiziksel ve kimyâsal özellikleri farklıdır. P-dalgası hızı kabukta 6 km/s iken iç çekirdekte 11 km/s'ye çıkar. Sıvı dış çekirdek S-dalgalarını geçirmez; bu sayede 1936'da Lehmann katı iç çekirdeği keşfetti.
410 ve 660 km süreksizlikleri olivinin yüksek basınç altında faz değiştirmesinden doğar. Gutenberg süreksizliği (2891 km) manto-çekirdek sınırını işâretler. Bu yedi katmanın varlığı bugün her sismograf istasyonunda her gün ölçülen bir veridir.
VII. yüzyılda kazma-kürek dahi yerin yüzeyinden birkaç metre derine inebilirken Kur'ân yerin "katmanlı yapısını" haber verdi.
PREM (Preliminary Reference Earth Model, Dziewonski & Anderson 1981) sismik referans modelinde dünya yarıçapı 6371 km. Mohorovičić 1909 (kabuk-manto sınırı), Lehmann 1936 (iç çekirdek), Bullen 1940 tabakalı model. Bridgmanite, dünyanın en bol minerali (alt manto hacminin %93'ü).
- Dziewonski A.M. & Anderson D.L., Preliminary Reference Earth Model, Phys. Earth Planet. Inter. 25 (1981)
- USGS, Inside the Earth
- Britannica, Structure of the Earth
