Yanan Deniz: Hidrotermal Menfezler

Tur suresi 6: "Ve tutuşturulmuş denize yemin olsun (ve'l-bahri'l-mescur)."

"Mescur" kelimesi secera fiilinden olup "tutuşturulmuş, ateşle dolu" demektir. Klasik müfessirler bu kelimeyi üç şekilde anladılar:

1. Ateşle dolu deniz (ahir zamanda)
2. Suyu çekilmiş, tutuşturulmuş deniz
3. Çok dolu deniz

Fakat modern osinografi 1977'de Galapagos Riftinde keşfedilen hidrotermal menfezler ile bu ayete bambaşka bir boyut kazandırdı.

Hidrotermal menfez nedir? Okyanus tabanı (tipik olarak 2.000-4.000 m derinlikte), tektonik plakaların ayrıldığı orta-okyanus sırtlarında çatlaklarla doludur. Soğuk deniz suyu bu çatlaklardan litosfere sızar, magma odasının üstünde 350-400 °C'ye kadar ısınır, mineral ve metal iyonlarla zenginleşir, sonra geri yukarı devasa bacalar halinde fışkırır.

Black smokers (kara dumanlar): Demir ve sülfür minerallerinin çökelmesiyle siyah duman görünümlü menfezler. Sıcaklık 350+ °C.

White smokers (beyaz dumanlar): Baryum, kalsiyum ve silikon bileşikleriyle açık renkli akıntılar. 100-300 °C.

Yanan denizin mucizesi: Bu menfezler etrafında, ışık olmamasına rağmen bütün bir ekosistem bulunur: kemoautotrofik bakteriler, dev tüp solucanları (Riftia pachyptila), kör karidesler, beyaz yengeçler. Hidrojen sülfürü besine dönüştüren bakteriler bu sistemin temelidir; güneş enerjisinden bağımsız, jeotermal enerjiye dayalı tek ekosistem.

"Yanan deniz" tabiri, yedinci yüzyılda hiçbir insanın okyanus tabanına inmediği bir devirde, modern bilimce ancak 1977'de doğrulanan bir gerçeği taşır. Su yanmaz, fakat okyanus tabanından püskürten şey gerçekten yanan magma ısısının taşıdığı sudur.

Bu keşfin dikkat çekici yanı şudur: Klasik tefsirciler "tutuşturulmuş deniz" tabirini kıyamet sahnesi olarak okuyorlardı; modern bilim okyanusun mevcut halinde de bu tabirin maddi karşılığının var olduğunu gösterdi. Hatta NASA, Avrupa'nın buzlu uydusu Europa'da hayat aramasında öncelikli senaryo olarak hidrotermal menfez ekosistemlerini belirledi.