أو كظلمات في بحر لجي يغشاه موج من فوقه موج من فوقه سحاب ۚ ظلمات بعضها فوق بعض إذا أخرج يده لم يكد يراها ۗ ومن لم يجعل الله له نورا فما له من نور
"Yahut engin bir denizdeki karanlıklar gibidir; onu bir dalga kaplar, üstünde bir dalga, onun da üstünde bir bulut vardır. Karanlıklar birbiri üstündedir. Elini çıkardığı zaman neredeyse onu göremeyecektir. Allah kime Nûr kılmamışsa, onun için Nûr'dan bir şey yoktur."
Nur suresi 40: "Yahut derin bir denizdeki karanlıklar (zulümatin fî bahrin lücciyyin) gibidir; onu bir dalga örter, üstünde bir başka dalga, onun üstünde de bir bulut. Karanlıklar birbiri üstüne yığılmıştır; el çıkarsa neredeyse onu göremez. Allah kime nur vermemişse, ona nur yoktur."
Bu tek ayet meteoroloji ve oşinografi bilimini birleştiren katmanlı bir tariftir:
1. "Bahrin lücciyyin", derin okyanus: Lücc kelimesi "engin, çok derin" demektir. Modern oşinografi okyanusu beş ışık bölgesine ayırır:
- Epipelajik (0-200 m): Işık bölgesi, fotosentez burada
- Mezopelajik (200-1.000 m): Alacakaranlık bölgesi
- Batipelajik (1.000-4.000 m): Karanlık bölge, %1'den az ışık
- Abisal (4.000-6.000 m): Mutlak karanlık
- Hadali (6.000-11.000 m): Hendekler, en derin noktalar
2. "Yağşâhü mevcün", onu bir dalga örter: Yüzey dalgaları (rüzgâr dalgaları).
3. "Min fevkihî mevcün", üstünde başka bir dalga: Bu cümle yüzyıllarca müfessirleri düşündürdü. Modern oşinografi 1900'lerin başında iç dalgaları (internal waves) keşfetti: deniz yüzeyinin altında, farklı yoğunluktaki su kütleleri arasında oluşan, yüzeyden görünmeyen dev dalgalar. Yani Kur'ân yüzey dalgası ve iç dalga gerçeğini açıkça ayırmaktadır.
4. "Min fevkihî sehâb", onun üstünde bulut: Açık denizde fırtınalı havada deniz üstünü kaplayan bulut tabakası, gün ışığını daha da azaltır.
5. "Zulümâtün ba'duhâ fevka ba'd", karanlıklar üst üste: Su sütununda her 10 metrede ışığın yarısına yakını soğurulur. 200 metrenin altında insan gözü hiçbir şey göremez. 1000 metrenin altında mutlak karanlık başlar. Bu karanlık dereceli değil katmanlıdır: önce kırmızı ışık (10 m'de), sonra turuncu, sarı, yeşil ve mavi sırayla soğurulur.
6. "Lem yekâd yerâh", el çıkarsa neredeyse onu göremez: Mutlak karanlık tasviri.
Yedinci yüzyılda hiçbir denizci 50 metreden derine inememişti. İç dalgalar, ışık soğurma katmanları ve derin abisal bölge tamamen modern keşiflerdir. Kur'ân'ın bu beş katmanlı tasviri, ancak 1979'dan sonra dalış cihazlarıyla doğrulanabilen bir bilim içerir.
Beer-Lambert kanununa göre okyanusta ışık şiddeti üstel olarak azalır: I(z) = I₀ × e^(-kz). Saf okyanus suyunda k ≈ 0.04/m (mavi ışık için). Kırmızı ışık 10 m'de %99 soğurulur. NASA Aqua satellite verileri ile photic zone derinliği global olarak haritalanır. James Cameron 2012'de Mariana Çukuru'nun 11.000 m derinliğine indi (Deepsea Challenger).
- NOAA Office of Ocean Exploration
- Sverdrup K.A., Duxbury A.B., Fundamentals of Oceanography, McGraw-Hill 2008
