أو كظلمات في بحر لجي يغشاه موج من فوقه موج من فوقه سحاب ۚ ظلمات بعضها فوق بعض إذا أخرج يده لم يكد يراها ۗ ومن لم يجعل الله له نورا فما له من نور
"Yahut (o kâfirlerin duygu, düşünce ve davranışları) engin bir denizdeki yoğun karanlıklar gibidir ki, onu dalga üstüne dalga kaplıyor; üstünde de bulut. Bir biri üstüne karanlıklar... İnsan, elini çıkarıp uzatsa, nerdeyse onu dahi göremez. Bir kimseye Allah, nur vermemişse, artık o kimsenin ışık ve aydınlıktan nasibi yoktur."
Nûr sûresi 40: "Yâhud derin bir denizdeki karanlıklar (zulümâtin fî bahrin lücciyyin) gibidir; onu bir dalga örter, üstünde bir başka dalga, onun üstünde de bir bulut. Karanlıklar birbiri üstüne yığılmıştır; el çıkarsa neredeyse onu göremez. Allah kime nur vermemişse, ona nur yoktur."
Bu tek âyetin meteorolojik ve oşinografik içeriği XXI. yüzyıl bilim adamlarını şaşkına çevirmiştir. Beş ayrı katmanlı yapı tarif edilir:
1. "Bahrin lücciyyin", derin okyanus: Lücc kelimesi "engin, çok derin" mânâsındadır. Modern oşinografi okyanusu fonksiyonel beş zona böler:
- Epipelajik (0-200 m): Işık zonu, fotosentez burada
- Mezopelajik (200-1.000 m): Alacakaranlık zonu
- Batipelajik (1.000-4.000 m): Karanlık zon, %1'den az ışık
- Abisal (4.000-6.000 m): Mutlak karanlık
- Hadalı (6.000-11.000 m): Hendekler, en derin
2. "Yağşâhü mevcun", onu bir dalga örter: Yüzey dalgaları (rüzgâr dalgaları). Boyları metreden onlarca metreye kadar çıkar.
3. "Min fevkıhî mevcun", üstünde başka bir dalga: Bu cümle yüzyıllarca müfessirleri düşündürdü. Modern oşinografi 1900'lerin başında iç dalgaları (internal waves) keşfetti: deniz yüzeyinin altında, farklı yoğunluktaki su kütleleri arasında oluşan, yüzeyden görünmeyen, fakat onlarca metre yükseklikte dev dalgalar. Yâni Kur'ân yüzey dalgası ve iç dalga hakîkatini açıkça ayırmaktadır.
4. "Min fevkıhî sehâb", onun üstünde bulut: Açık denizde sıkça görülen, fırtınalı havada deniz üstünü kaplayan bulut tabakası, gün ışığını daha da azaltır.
5. "Zulümâtün ba'duhâ fevka ba'd", karanlıklar üst üste: Su sütununda her 10 metre derinlikte ışığın yaklaşık yarısı soğurulur. 200 metrenin altında insan gözü hiçbir şey göremez. 1000 metrenin altında mutlak karanlık hâkimdir. Bu karanlık dereceli değil katmanlıdır: önce kırmızı ışık (10 m'de), sonra turuncu, sarı, yeşil, mâvi sırasıyla soğurulur.
6. "Lem yekâd yerâhâ", el çıkarsa neredeyse onu göremez: Mutlak karanlık tasvîri.
Yedinci yüzyılda hiçbir denizci 50 metreden derine inememişti. İç dalgalar, ışık soğurma katmanları, derin abisal bölge, hepsi modern keşiflerdir. Kur'ân'ın bu beş katmanlı tasvîri, ancak 1979'dan sonra dalış cihazlarıyla, sonarla ve sualtı kameralarıyla doğrulanabilen bir ilim taşır.
Beer-Lambert kanununa göre okyanusta ışık şiddeti üstel olarak azalır: I(z) = I₀ × e^(-kz). Saf okyanus suyunda k ≈ 0.04/m (mavi ışık için). Kırmızı ışık 10 m'de %99 soğurulur. NASA Aqua satellite verileri ile photic zone derinliği global olarak haritalanır. James Cameron 2012'de Mariana Çukuru'nun 11.000 m derinliğine indi (Deepsea Challenger).
- NOAA Office of Ocean Exploration
- Sverdrup K.A., Duxbury A.B., Fundamentals of Oceanography, McGraw-Hill 2008
- Miracles of Quran, Internal Waves
