أو كظلمات في بحر لجي يغشاه موج من فوقه موج من فوقه سحاب ۚ ظلمات بعضها فوق بعض إذا أخرج يده لم يكد يراها ۗ ومن لم يجعل الله له نورا فما له من نور
"Yahut engin bir denizdeki karanlıklar gibidir; onu bir dalga kaplar, üstünde bir dalga, onun da üstünde bir bulut vardır. Karanlıklar birbiri üstündedir. Elini çıkardığı zaman neredeyse onu göremeyecektir. Allah kime Nûr kılmamışsa, onun için Nûr'dan bir şey yoktur."
Nûr suresi 40'ın orta kısmı: "...onu bir dalga örter, üstünde bir başka dalga (mevcün min fevkihî mevcün)..."
Modern oşinografi 1904'te Norveç biyoloğu Bjorn Helland-Hansen ile başladı. 1972'de SOFAR ses kanalı sayesinde internal waves (iç dalgalar) sistematik olarak haritalanabildi.
İç dalga nedir? Okyanus su sütunu homojen değildir; sıcaklık ve tuzluluğa göre yoğunluk katmanlarına ayrılır (pycnocline). İki farklı yoğunluk tabakasının arayüzünde, tıpkı su-hava arayüzünde yüzey dalgaları olduğu gibi, yoğunluk arayüzü dalgaları oluşur.
Özellikleri:
- Yükseklik (genlik): 10-100 metre, yüzey dalgalarından çok daha büyük
- Dalga boyu: 100 m ile 100 km arası
- Periyot: Dakikalar ile saatler arası
- Hız: 0.1-3 m/s, yüzey dalgalarından çok daha yavaş
- Görünmezlik: Yüzeyden bakıldığında tespit edilemez; sadece SAR uydusu veya termoclinometre ile görülebilir
Kaynakları:
- Gel-git akıntıları sualtı sırtlarına çarptığında (Lee dalgaları)
- Atmosferik basınç değişiklikleri
- Yüzey rüzgârlarının akıntılara dönüşümü
Önemli olaylar:
- 1963 USS Thresher denizaltı kaybı internal wave aktivitesinin yüksek olduğu bölgede
- 2002 Kuroshio internal wave 200 m yükseklik ölçüldü (NASA Aqua MODIS)
- Andaman Denizi'nde 100 m yüksekliğinde, 100 km dalga boyunda iç dalgalar standart
Kur'ân ayetinde "üst dalganın üstünde başka bir dalga" tabiri, klasik müfessirlerin bir kısmı tarafından "yüzey dalgalarının kademe kademe binmesi" olarak yorumlanmıştı. Fakat bu yorum fizik olarak doyurucu değildir, çünkü yüzey dalgaları üst üste binemez. Ancak iç dalgaların keşfiyle ayetin tam anlamı netleşmiştir: yüzey dalgaları üzerinde, su sütununun derinliklerinde, bambaşka bir tip dalga sistemi mevcuttur.
NASA okyanus uzmanı Dr. Vladimir Klemas 2012 tarihli makalesinde internal wave olayını "the hidden ocean phenomenon" (gizli okyanus olayı) olarak adlandırır. Kur'ân'ın yedinci yüzyılda zikrettiği şey de tam olarak bu gizli okyanus dalgasıdır.
Klemas V. (2012, Journal of Coastal Research 28:540-546) "Remote sensing of ocean internal waves: an overview". İç dalgalar pycnocline arayüzünde gravite restoring force ile osilasyon yapar. Brunt-Väisälä frekansı N²= -(g/ρ)(dρ/dz). Andaman Denizi'ndeki solitary internal waves NASA MODIS uydusunda görünür yansımalar yapar.
