أو كظلمات في بحر لجي يغشاه موج من فوقه موج من فوقه سحاب ۚ ظلمات بعضها فوق بعض إذا أخرج يده لم يكد يراها ۗ ومن لم يجعل الله له نورا فما له من نور
"Yahut (o kâfirlerin duygu, düşünce ve davranışları) engin bir denizdeki yoğun karanlıklar gibidir ki, onu dalga üstüne dalga kaplıyor; üstünde de bulut. Bir biri üstüne karanlıklar... İnsan, elini çıkarıp uzatsa, nerdeyse onu dahi göremez. Bir kimseye Allah, nur vermemişse, artık o kimsenin ışık ve aydınlıktan nasibi yoktur."
Nûr sûresi 40'ın orta kısmı: "...onu bir dalga örter, üstünde bir başka dalga (mevcun min fevkıhî mevcun)..."
Modern oşinografi 1904'te Norveç biyologu Bjorn Helland-Hansen ile başladı; 1972'de SOFAR ses kanalı sayesinde internal waves (iç dalgalar) sistematik olarak haritalanabildi.
İç dalga nedir? Okyanus su sütunu homojen değildir; sıcaklık ve tuzluluğa göre yoğunluk katmanlarına ayrılır (pycnocline). İki farklı yoğunluk tabakasının arayüzünde, tıpkı su-hava arayüzünde yüzey dalgaları olduğu gibi, yoğunluk arayüzü dalgaları oluşur.
Özellikleri:
- Genlik (yükseklik): 10-100 metre, yüzey dalgalarından çok daha büyük
- Dalga boyu: 100 m ile 100 km arası
- Periyot: Dakikalar ile saatler arası
- Hız: 0.1-3 m/s, yüzey dalgalarından çok daha yavaş
- Görünmezlik: Yüzeyden bakıldığında tespit edilemez; sadece SAR uydusu veya termoclinometre ile görülebilir
Kaynakları:
- Gel-git akıntıları sualtı sırtlarına çarptığında (Lee dalgaları)
- Atmosferik basınç değişiklikleri
- Yüzey rüzgârlarının pikolaris akıntılara dönüşümü
Önemli olaylar:
- 1963 USS Thresher denizaltı kaybı internal wave aktivitesinin yüksek olduğu bölgede
- 2002 Kuroshio internal wave 200 m amplitüd ölçüldü (NASA Aqua MODIS)
- Andaman Denizi'nde 100 m yüksekliğinde, 100 km dalga boyunda iç dalgalar standart
Kur'ân âyetinde "üst dalganın üstünde başka bir dalga" tâbiri, klâsik müfessirlerin bir kısmı tarafından "yüzey dalgalarının kademe kademe binmesi" olarak yorumlanmıştı. Lâkin bu yorum fizik olarak doyurucu değildir, yüzey dalgaları üst üste binemez. Ancak iç dalgaların keşfiyle âyetin tam mânâsı netleşmiştir: yüzey dalgaları üzerinde, su sütununun derinliklerinde, bambaşka bir tip dalga sistemi mevcuttur.
NASA okyanus uzmanı Dr. Vladimir Klemas 2012 tarihli makalesinde internal wave fenomenini "the hidden ocean phenomenon" olarak isimlendirir; ki Kur'ân'ın yedi yüzyıl önce zikrettiği şey de tam olarak bu gizli okyanus dalgasıdır.
Klemas V. (2012, Journal of Coastal Research 28:540-546) "Remote sensing of ocean internal waves: an overview". İç dalgalar pycnocline arayüzünde gravite restoring force ile osilasyon yapar. Brunt-Väisälä frekansı N²= -(g/ρ)(dρ/dz). Andaman Denizi'ndeki solitary internal waves NASA MODIS uydusunda görünür yansımalar yapar.
