ألم يروا إلى الطير مسخرات في جو السماء ما يمسكهن إلا الله ۗ إن في ذلك لآيات لقوم يؤمنون
"Gök boşluğunda boyun eğdirilmiş kuşlara bakmadılar mı? Onları Allah'tan başkası tutmaz. Bunda iman eden bir kavim için âyetler vardır."
أولم يروا إلى الطير فوقهم صافات ويقبضن ۚ ما يمسكهن إلا الرحمن ۚ إنه بكل شيء بصير
"Üstlerinde kanatlarını açıp yumarak uçan kuşları görmediler mi? Onları Rahmân'dan başkası tutmuyor. O, her şeyi görendir."
Nahl suresi 79: "Havada (cevvi's-sema') boyun egdirilmis kuslari gormediler mi? Onlari ancak Allah tutmaktadir. Suphesiz bunda inanan bir topluluk icin ayetler vardir."
Mulk 19: "Uzerlerindeki kuslari, kanat cirpip suzulurken gormediler mi? Onlari Rahman'dan baskasi tutmuyor."
Bu iki ayet, kusun ucusunu atmosferik bir mucize olarak takdim eder. Modern aerodinamik bu isin ne kadar narin bir muhendislik urunu oldugunu ortaya koymustur:
1. Bernoulli prensibi ile kaldirma: Kus kanadi ust yuzeyinin alt yuzeyinden daha kavisli olmasi, ustten gecen havayi hizlandirir; basinc farki kanadi yukari iter. Bu prensibi Daniel Bernoulli ancak 1738'de matematiksel olarak ifade etmistir.
2. Aktif kanat cirpma: Kus hem kaldirma hem itme kuvvetini ayni anda kanat cirparak uretir. Sinek kusu saniyede 80 kez kanat cirpar.
3. Suzulme (gliding): Albatros gibi buyuk kuslar termal akimlardan ve dinamik soaring teknigiyle hic kanat cirpmadan gunlerce ucabilir.
4. Goc navigasyonu: Bazi kuslar manyetik alan, polarize isik, yildiz konfigurasyonu ve koku haritalarini birlestirerek 10.000+ km'lik gocleri saparmaksizin tamamlarlar. Arctic tern her yil 70.000 km ucar.
Yedinci yuzyil Arabi icin bir kusun ucusu, havaya nasil tutundugu, neden dusmedigi, nasil yon buldugu, kelimenin tam manasiyla bir esrar idi. "Onlari ancak Rahman tutuyor" ifadesi, modern aerodinamik icin bile gecerli kalan bir teslimiyettir.
Bernoulli denklemi: P + ½ρv² + ρgh = sabit. Kuş kanadı NACA airfoil profillerinin doğal modelidir. Hummingbird wingbeat 80 Hz, ölçüldü Greenewalt 1960. Arctic tern göçü: 71.000 km yıllık (Egevang et al. 2010, PNAS).
- Anderson J.D., Fundamentals of Aerodynamics, McGraw-Hill 2017
- Egevang C. et al., Tracking of Arctic terns reveals longest animal migration, PNAS 2010
- Bediüzzaman, Sözler, Yirmi Üçüncü Söz
