Zâriyât Sûresinde Rüzgâr Sınıflandırması

Zâriyât sûresi, dört ardışık yeminle başlar: "Savurup dağıtanlara, yük taşıyanlara, kolayca akıp gidenlere, işi taksim edenlere yemîn olsun."

Klasik müfessirler bu dört kelimenin (ez-zâriyât, el-hâmilât, el-câriyât, el-mukassimât) rüzgâr ve buluta atıf yaptığını, sonradan ilim ehlinin tahkikiyle modern atmosfer fiziğinin dolaşım modeline tam olarak denk düştüğünü belirtmişlerdir:

1. Ez-zâriyât, savurup dağıtanlar: Atmosferin yüzey rüzgârları toz, polen, deniz tuzunu havalandırır. Sahra'dan Atlas Okyanusu'nu aşıp Amazon'a 182 milyon ton toz taşıyan kuzey-doğu pasat rüzgârı (NASA Calipso uydu verisi) bunun klâsik örneğidir.

2. El-hâmilât-i vıkran, ağır yük taşıyanlar: Hücre konveksiyonu sayesinde yükselen hava, bulutlardaki devâsâ su yüklerini uzun mesafelere taşır. Bir cephe sistemi günlerce sürebilir, milyonlarca ton suyu kıtanın bir ucundan diğerine nakleder.

3. El-câriyât-i yusren, kolayca akanlar: Üst troposferdeki jet akımları (jet stream), saatte 200-400 km hızla, kıtaları aşan koridorlar boyunca akarlar. Bu jetler keşfedilince (II. Dünya Savaşı bombardıman uçaklarıyla) hava tahmininde devrim yarattı.

4. El-mukassimât-i emren, emir gereği taksim edenler: Hadley, Ferrel ve Polar hücreleri ısıyı, nemi, ozonu enlem boyunca yeniden dağıtır. Ekvatordan kutuplara doğru sıcaklığı dengeleyen küresel dolaşım sistemi tam olarak bu taksim işidir.

Dört kelime, dört farklı atmosferik mekanizma. Her biri ancak XX. yüzyıl meteorolojisinde anlaşılmış kavramlar. Bediüzzaman Sözler'de bu dört ismi "memurîn-i Rabbâniyye", Rabbânî memurlar, olarak tefsîr eder; her biri kendine has bir vazîfeyle muvazzaftır.