ونزلنا من السماء ماء مباركا فأنبتنا به جنات وحب الحصيد
"Bir de gökten bereketli bir su indirip de onunla bağlar, bahçeler ve biçilecek taneler bitirmekteyiz."
والنخل باسقات لها طلع نضيد
"Tomurcukları birbiri üzerine dizilmiş uzun boylu hurma ağaçları yetiştirdik."
رزقا للعباد ۖ وأحيينا به بلدة ميتا ۚ كذلك الخروج
"Bunları kullara rızık olması için (yetiştirmekteyiz). O su ile ölü bir toprağa can verdik, işte hayata çıkış da böyledir."
Kāf sûresi 9-11: "Gökten mübârek (bereketli) bir su (mâen mübârekâ) indirdik; onunla bahçeler ve hasât edilen tâne yetiştirdik. Yüksek hurma ağaçlarını da... kullara rızık olsun diye. Onunla ölü beldeyi dirilttik. İşte (kabirlerden) çıkış da böyledir."
Yağmur suyu burada özel bir sıfatla, "mübârek", zikredilir. Modern atmosferik kimya bu bereketin somut sebeplerini tesbît etmiştir:
1. Nitrojen fixation: Yıldırım deşârjları her yıl atmosferdeki yaklaşık 5 milyon ton azotu nitrik oksite ve nitratlara çevirir. Bu nitratlar yağmurla birlikte toprağa düşer ve doğal bir gübre vazîfesi görür. Sun'î gübre Haber-Bosch süreciyle ancak XX. yüzyılda taklit edilebildi.
2. Sülfür enrichment: Endüstri öncesi atmosferde sülfür kaynakları okyanus DMS emisyonu ve volkanik aktiviteden geliyordu; yağmurla birlikte sülfat olarak toprağa iniyor, bitki büyümesi için kritik bir besin sağlıyordu.
3. Mikrobesin taşıma: Sahra tozu, yağışla birlikte demir, fosfor ve diğer mineralleri kıtalar arası transfer eder. Amazon yağmur ormanı yıllık fosforunun %50'sini bu mekanizma ile alır.
4. pH dengeleme: Doğal yağmur suyu, atmosferdeki CO₂ ile karbonik asit oluşturarak hafif asidiktir (pH ~5.6). Bu asidite, kayaları yavaşça çözerek mineral salımı sağlar, toprak biyojeokimyasının motorudur.
"Mâen mübârekâ" tâbiri, bereketli su, yedinci yüzyılda zirâî bilgi olarak biliniyordu; lâkin onun neden bereketli olduğu, atmosferik nitrojen fiksasyonu, mineral taşıma, pH dengeleme, ancak XX. yüzyıl atmosferik kimyasıyla anlaşıldı.
Aynı sûrede "sıralı dizilmiş yüksek hurma ağaçları" (nahle bâsikāt lehâ tal'un nadîd) tasvîri, modern botanikçileri hayrette bırakan bir hurma morfolojisi ayrıntısıdır: hurma çiçek demeti gerçekten katman katman, sıkı sıkı dizilmiş bir morfolojidedir.
Lightning-induced nitrogen fixation: küresel yıllık 5 ± 3 Tg N (Tg = teragram, milyon ton), Schumann & Huntrieser 2007, Atmospheric Chemistry and Physics. Doğal yağmur pH'ı 5.0-5.6; CO₂ + H₂O ↔ H₂CO₃ dengesi. Saharan dust'ın Amazon'a fosfor zenginleştirmesi NASA Calipso ile ölçüldü (~22.000 ton/yıl P).
- Schumann U. & Huntrieser H., The global lightning-induced nitrogen oxides source, ACP 2007
- Yu H. et al., The fertilizing role of African dust in the Amazon, GRL 2015
- Bediüzzaman, Sözler, Onuncu Söz, Onuncu Hakîkat
