هو الذي يريكم البرق خوفا وطمعا وينشئ السحاب الثقال
"O ki, korku ve ümit olmak üzere size şimşeği görmektir ve ağır bulutları inşa eder."
ويسبح الرعد بحمده والملائكة من خيفته ويرسل الصواعق فيصيب بها من يشاء وهم يجادلون في الله وهو شديد المحال
"Gök gürültüsü O'nu hamd ile tesbih eder, melekler de O'nun korkusundan tesbih ederler. O, yıldırımlar gönderir de onlarla dilediğini çarpar. Onlar ise Allah hakkında tartışıp duruyorlar. O'nun kudreti pek çetindir."
ومن آياته يريكم البرق خوفا وطمعا وينزل من السماء ماء فيحيي به الأرض بعد موتها ۚ إن في ذلك لآيات لقوم يعقلون
"Size şimşeği korku ve ümit olarak göstermesi de O'nun âyetlerindendir. Gökten su indirir de onunla yeryüzünü ölümünden sonra diriltir. İşte bunda, akleden bir kavim için âyetler vardır."
Ra'd suresinin oniki ile onucuncu ayetlerinde Cenab-i Hak soyle buyurur: "O'dur size korku ve umid icinde simsegi gosteren ve agir bulutlari insa eden. Gok gurultusu O'nu hamd ile tesbih eder, melekler de O'nun hasyetinden." Burada simsek (berk) once, gok gurultusu (ra'd) sonra zikrediliyor, tipki insanin algi sirasina denk duser sekilde.
Tabiatta her iki olay ayni anda meydana gelir: yildirim desarji, hava sutununu birden 30.000 °C'ye kadar isitir. Bu ani genlesme supersonik bir sok dalgasi dogurur, gok gurultusu budur. Lakin isik saniyede 299.792 km, ses ise saniyede ancak 343 m yol alir. Bu sebeple gozlemci once simsegi gorur, sonra (her bir kilometre icin yaklasik 3 saniye gecikmeyle) gok gurultusunu isitir.
Kur'an'in bu siralamasi, modern atmosfer elektriginden yuzyillarca once tespit edilmis, algi dilinin degil, hadisenin fiziksel sirasinin dilidir.
Bediuzzaman, Sozler'de gok gurultusunu "semavi bir kaside" olarak tasvir eder ve alemin her zerresinin tesbihatistirakini vurgular.
NOAA NSSL verilerine göre bir yıldırım deşarjı 30.000 amperden fazla akım taşır ve plazma sıcaklığı güneş yüzeyinin beş katına ulaşır (~30.000 K). Şok dalgası başlangıçta süpersoniktir, hızla atmosferik ses hızına düşer (~343 m/s, 20 °C'de). Gözlemcinin gördüğü gecikme oranı = mesafe / (1/c_ses − 1/c_ışık) ≈ mesafe / c_ses; pratikte 3 saniyelik fark ≈ 1 km.
- NOAA NSSL, Lightning Basics
- Britannica, Thunder
- Bediüzzaman, Sözler, On Yedinci Söz
