وجعل القمر فيهن نورا وجعل الشمس سراجا
"Ayı onların içinde bir nûr kıldı, güneşi de bir kandil kıldı."
هو الذي جعل الشمس ضياء والقمر نورا وقدره منازل لتعلموا عدد السنين والحساب ۚ ما خلق الله ذلك إلا بالحق ۚ يفصل الآيات لقوم يعلمون
"O, güneşi ışık ve ayı da nûr kılıp menzillerle ona takdir edendir ki yılların sayısını ve hesabı bilesiniz. Allah bunu ancak Hakk ile yarattı. O, bilen bir kavim için âyetleri ayrıntılı açıklar."
تبارك الذي جعل في السماء بروجا وجعل فيها سراجا وقمرا منيرا
"Gökte burçlar kılan, onda bir kandil ve aydınlatıcı bir ay kılan yücedir."
Nebe' suresi 13: "Biz orada parlayan bir kandil (siracen vehhacen) yarattik." Nuh suresi 16: "Onlarda ayi bir nur (nuran), gunesi bir kandil (siracen) yapti." Yunus 5: "O, gunesi bir ziya (parlayan isik), ayi da bir nur (yansitilan isik) kilandir."
Burada Kur'an iki gok cismini birbirinden farkli sifatlarla ayirir:
- Gunes icin: sirac (kandil), vehhac (yanan, alev alan), ziya (kendi icinden isik veren)
- Ay icin: nur (yansitilan, alinan isik)
Arap dilinde ziya "kendi oz kaynaktan cikan isik", nur ise "baska bir kaynaktan alinmis ve yansitilan isik" manasindadir. Bu lugavi incelik, modern astrofizikteki su ayrimin tam karsiligidir:
Gunes, bir nukleer fusion reaktorudur. Cekirdeginde saniyede 600 milyon ton hidrojen helyuma donusur. Yani gunes kelimenin tam manasiyla yanmaktadir, "vehhac" (alevli, yanan) sifati bunun mukemmel karsiligidir.
Ay, kendi isigi yoktur. Gunesten gelen isigin yaklasik %12'sini yansitir (bond albedo). Ay'in evreleri (hilal, bedir vs.) bu yansima geometrisinin sonucudur.
Bu ayrim astrofizik tarihinde ancak XIX. yuzyilda kesinlesti. Yedinci yuzyilda hicbir astronom, ay ile gunes arasindaki bu mahiyet farkini kesin terimle ifade etmemistir.
Güneş yüzey sıcaklığı 5778 K, çekirdek 15.7 milyon K. Saniyede 4.3 × 10⁹ kg madde enerjiye dönüşür (E=mc²). Ay'ın bond albedosu 0.12, geometric albedosu 0.12; yani gelen güneş ışığının ~%88'ini soğurur, %12'sini yansıtır (NASA Lunar Fact Sheet).
- NASA Sun Fact Sheet
- NASA Moon Fact Sheet
- Bediüzzaman, Sözler, Otuz Birinci Söz
