والجان خلقناه من قبل من نار السموم
"Cânn'ı da daha önce dumansız, kavurucu bir ateşten yaratmıştık."
ثم استوى إلى السماء وهي دخان فقال لها وللأرض ائتيا طوعا أو كرها قالتا أتينا طائعين
"Sonra duman halindeki göğe yöneldi. Ona ve yere: 'İsteyerek ya da istemeyerek gelin' dedi. İkisi de: 'İsteyerek geldik' dediler."
"İnsanı pişmiş çamurdan kuru bir balçıktan yarattı. Cinleri ise dumansız bir ateşten yarattı." (Rahmân 14-15)
Buradaki "mâricin min nâr" (مَارِجٍ مِنْ نَارٍ) ifadesi çok özel bir anlatımdır. "Mâric"in sözlük anlamı "alev içinde alev, dalgalanan, karışan, hareket halinde" demektir. Hicr 27'de cin için "nâri's-semûm", "şiddetli sıcaklığın ateşi" ifadesi kullanılır.
Modern fizik, maddenin dört temel halini tanımlar: katı, sıvı, gaz ve plazma. Plazma, gaz molekülleri o kadar yüksek enerjiye çıkarıldığında ki elektronlar atomlardan kopar ve serbest yüklü parçacıklar denizi oluşur. Plazmanın özellikleri:
- Dumansız bir alev karakteri: Klasik ateş duman çıkarır çünkü tam yanmamış karbon parçacıkları vardır. Plazma ise iyonize gazdır; dumansızdır.
- Dalgali, karışık akış: Plazma manyetik alanlarda spiral, helezon, dalgalı şekiller alır, "mâric" ifadesinin tam karşılığı.
- Yüksek sıcaklık: Şimşek plazması 30.000 C, Güneş'in tacı (corona) 1-2 milyon C, füzyon plazması 100 milyon C.
Kâinatın gözlemlenebilir maddesinin %99'undan fazlası plazma halindedir: yıldızlar, nebulalar, galaksilerarası gaz, güneş rüzgârı, yıldırım, auroralar. Dünya'daki katı/sıvı/gaz oranı kâinatta istisnadır.
Cinlerin "dumansız, alev içinde alev olan" bir maddeden yaratılması, modern fiziğin plazmasıyla şaşırtıcı bir uyum gösterir. Üstelik plazma bilinen materyal sensörlerimizle her zaman tespit edilemez (örneğin auroralar gözle görülür, ama plazma topu içindeki yapı sadece elektromanyetik etkileşimle algılanır).
Fussilet 11'de Allah göklere "duhân" (duman/ilkel plazma) iken yöneldiğini bildirir; bu da Big Bang sonrası 380.000 yıl süren plazma çağıyla uyumludur. Bedîüzzaman, "Nûr'dan halk olunan melâike ve cinler bizim hassamıza tâbi değildir" der.
Plazma 1879'da Crookes'un katot ışını tüplerinde, Langmuir tarafından 1928'de "plazma" diye adlandırıldı. Tokamak füzyon reaktörlerinde 100 milyon C'lik plazma manyetik alanlarda hapsedilir. ITER 2025'te ilk plazma deneyini hedefler.
