Yoruma Açık Burhan
Bu burhandaki ilmî dayanak henüz kesinlik kazanmamıştır. Kur'ân'ın işâret ettiği hakikat ile modern bilimin kesişim noktası üzerinde çalışmalar devam etmektedir. Okuyucu, safiye (temiz kalp) ile yaklaşmalı; kesin iman ile zan arasındaki farkı gözetmelidir.
"De ki: Rabbim ilmimi artır." (Tâhâ 20:114), Bu burhan, ilimde derinleşme niyetiyle sunulmuştur, kesin delil olarak değil.
"Yildizlarin dustugu mevki'lere (mevakii'n-nucum) yemin ederim. Suphesiz bu, eger bilirseniz, cok buyuk bir yemindir. Suphesiz o, cok serefli bir Kur'an'dir." (Vakia 75-77)
Allah-u Teala burada dogrudan yildizlara degil, "yildizlarin mevki'lerine" yemin eder. Bu, siradan bir ifade degildir; ozel bir incelik tasir.
Modern astrofizikte bir yildiz kutle biriktirmeye devam ettikce, cekirdegindeki nukleer yakit tukendiginde, kutlecekimine direnc saglayacak basinc kalmaz ve yildiz kendi icine coker. Yeterince buyuk bir yildiz (genellikle 3 gunes kutlesi ve ustu) bu cokus sonunda bir tekillige (singularity), uzayzamanin egriliginin sonsuza gittigi bir noktaya, donusur. Bu tekillikler, kara deliklerin merkezinde bulunur.
Yildizin artik "kendisi" yoktur, kutlesi bir noktada, gercek anlamda bir matematiksel noktada, sikismistir. Geride kalan sadece o noktanin "mevki"idir, uzayzamanda isgal ettigi konum ve etrafindaki olay ufku. Iste Vakia 75'in "mevakii'n-nucum" ifadesi, siradan yildiz konumlarini degil, olmus yildizlarin geride biraktigi tekillik mevki'lerini hatirlatir gibidir. Ancak bu yorum spekulatiftir; tekillik kavrami henuz deneysel olarak dogrulanmamistir.
Ayni zamanda, daha genis bir yorumla, biz uzak yildizlari gordugumuzde, isiklari milyonlarca/milyarlarca yil once yola cikmis oldugu icin, aslinda onlari "su andaki yerlerinde" degil, "gecmiste bulunduklari mevki'lerinde" goruruz. Andromeda Galaksisi'ni 2.5 milyon yil onceki haliyle goruyoruz; o yildizlarin pek cogu artik yok olmustur. Yani yemin, yildizlarin kendilerine degil, gercekten "mevki'lerine" yapilir.
Bediuzzaman, "Her bir yildiz bir kelime-i kudrettir; mevkii ise o kelimenin manasini ifade eden bir mevkifidir" ifadesiyle bu inceligi yakalar. Yildiz sonup gider; ama Sani'inin onu o mevkiye yerlestirmesindeki hikmet bakidir.
Schwarzschild yarıçapı r_s = 2GM/c2. Güneş için ~3 km, Dünya için ~9 mm. Tekillikte uzayzaman eğriliği ıraksar; kuantum yerçekimi teorisi (henüz yok) bunu çözmek için aranır. Tekilliklerin fiziksel gerçekliği henüz deneysel olarak doğrulanmamıştır.
- Penrose, R. (1965), Gravitational Collapse and Space-Time Singularities
- Event Horizon Telescope (2019), First M87 black hole image
