Tekillik (Singularity)

"Yıldızların düştüğü mevki'lere (mevâki'i'n-nücûm) yemin ederim. Şüphesiz bu, eğer bilirseniz, çok büyük bir yemindir. Şüphesiz o, çok şerefli bir Kur'ân'dır." (Vâkıa 75-77)

Allâh-u Teâlâ burada doğrudan yıldızlara değil, "yıldızların mevki'lerine" yemin eder. Bu, mu'tâd bir tâbir değildir; husûsî bir incelik ihsâs eder.

Modern astrofizikte bir yıldız kütle biriktirmeye devâm ettikçe, çekirdeğindeki nükleer yakıt tükendiğinde, kütleçekimine direnç sağlayacak basınç kalmaz ve yıldız kendi içine çöker. Yeterince büyük bir yıldız (genellikle ≥3 güneş kütlesi) bu çöküş sonunda bir tekilliğe (singularity), uzayzamanın eğriliğinin sonsuza ıraksadığı bir noktaya, dönüşür. Bu tekillikler, kara deliklerin merkezinde bulunur.

Yıldızın artık "kendisi" yoktur, kütlesi bir noktada, gerçek mânâda bir matematiksel noktada, sıkışmıştır. Geride kalan sâdece o noktanın "mevki'i"dir, uzayzamanda işgâl ettiği konum ve etrafındaki olay ufku. İşte Vâkıa 75'in "mevâki'i'n-nücûm" tâbiri, sıradan yıldız konumlarını değil, ölmüş yıldızların geride bıraktığı tekillik mevki'lerini hatırlatır gibidir.

Aynı zamanda, daha geniş bir yorumla, biz uzak yıldızları gördüğümüzde, ışıkları milyonlarca/milyarlarca yıl önce yola çıkmış olduğu için, aslında onları "şu ândaki yerlerinde" değil, "geçmişte bulundukları mevki'lerinde" görürüz. Andromeda Galaksisi'ni 2.5 milyon yıl önceki hâliyle görüyoruz; o yıldızların pek çoğu artık yok olmuştur. Yâni yemin, yıldızların kendilerine değil, gerçekten "mevki'lerine" yapılır.

Bediüzzaman, "Her bir yıldız bir kelime-i kudrettir; mevki'i ise o kelimenin mânâsını ifâde eden bir mevkifidir" tâbiriyle bu inceliği yakalar. Yıldız sönüp gider; ama Sâni'inin onu o mevki'e yerleştirmesindeki hikmet bâkîdir.