Terminal Hız ve Düşüş

Terminal Hız ve Düşüş

Hac 31'in "gökten düşüp parçalanan, kuşların kapıştığı veya rüzgârın sürüklediği" tasviri, atmosfer içinde düşen cisimler için terminal hız fiziğine işaret eder.

Âyet22:31

حنفاء لله غير مشركين به ۚ ومن يشرك بالله فكأنما خر من السماء فتخطفه الطير أو تهوي به الريح في مكان سحيق

"Allah'a hanif olarak, O'na şirk koşmaksızın... Kim Allah'a şirk koşarsa, sanki gökten yere kapanmıştır da kuş onu kapıverir veya rüzgâr onu uzak bir yere düşürür."

Âyet67:19

أولم يروا إلى الطير فوقهم صافات ويقبضن ۚ ما يمسكهن إلا الرحمن ۚ إنه بكل شيء بصير

"Üstlerinde kanatlarını açıp yumarak uçan kuşları görmediler mi? Onları Rahmân'dan başkası tutmuyor. O, her şeyi görendir."

"Allah'a ortak koşmaksızın hanîfler olarak (O'na yönelin). Kim Allah'a ortak koşarsa sanki gökten düşmüş de kendisini kuşlar kapışıyor veya rüzgâr onu uzak bir yere sürüklüyor gibidir." (Hac 31)

Bu temsil, fizikî açıdan oldukça hassas bir tasviri içerir. Yüksekten düşen bir cismin hareketi, klasik mekanikte üç safhaya ayrılır:

  1. Serbest düşüş başlangıcı: Yerçekimi ivmesi (g = 9.81 m/s^2) cismi aşağı çeker. Hava direnci başlangıçta küçüktür.
  2. Hızlanma evresi: Cisim hızlandıkça hava direnci de artar (F_drag = v^2 olarak yaklaşık).
  3. Terminal hız: Hava direnci yerçekimine eşitlendiğinde net kuvvet sıfır olur; cisim sabit hızla iner. İnsan vücudu yüzüstü pozisyonda yaklaşık 200 km/saatte (54 m/s) terminal hıza ulaşır.

Âyet üç sahne çizer:

  • "Gökten düşmüş": Yüksekten serbest düşüş.
  • "Kuşlar kapışıyor": Düşen bir cisim açık alanda, etoburlara/akbabalara yem olur. Hayvanlar leşi parçalar.
  • "Rüzgâr uzak yere sürüklüyor": Hafif veya parçalanmış bir cisim, yüksek atmosferdeki rüzgârlarla geniş alana dağıtılır.

Bu üç sahnenin fizikî sıralaması anlamlıdır. Terminal hızda ulaşan bir cisim yere çarptığında parçalanır (jet kazalarında olduğu gibi). Parçalandıktan sonra, ağır parçalar düşerken hayvanlara yem olur; hafif parçalar (özellikle giysi, kâğıt vb. düşük yoğunluklu malzemeler) terminal hızı çok düşük olduğundan rüzgârla kilometrelerce ötelere taşınır.

Mülk 19. âyet kuşların aerodinamik fiziğine bir başka açıdan değinir: "Üstlerindeki kuşları, sıralar hâlinde kanat çırparken ve süzülürken görmediler mi? Onları havada Rahmân'dan başkası tutmaz." Kuşların kanatları kaldırma kuvvetini Bernoulli prensibiyle üretir; süzülürken ise yerçekimini kanat profilindeki basınç farkıyla dengelemek zorundadır. Kuşların havada tutulması fizikî kanunların âhengiyledir, fakat o kanunların kâimi de Allah'tır.

Kur'ân teşbihleri, hem edebî güzelliğiyle hem de fizikî hassasiyetiyle muhataplarına mûcizevî bir tablo sunar. Bedîüzzaman 19. Söz'de "Kur'ân'ın temsilâtı, en derin hakikatleri en avâmi zihinlere ders verir" der.

Bilimsel arka plan

İnsan terminal hızı 53 m/s (yüzüstü) - 90 m/s (dikine). Yağmur damlası 9 m/s, kar tanesi 1.5 m/s, dolu 30-40 m/s. Skydiver Felix Baumgartner 2012'de 39 km irtifadan atlayarak 1357 km/saate ulaştı (ses bariyerini geçerek).

Kaynaklar

İlgili burhânlar