وإن لكم في الأنعام لعبرة ۖ نسقيكم مما في بطونه من بين فرث ودم لبنا خالصا سائغا للشاربين
"Davarda sizin için de ibret vardır. Size, onların karınlarındakinden, fışkı ile kan arasından, içenlerin boğazından kolayca geçen halis bir süt içiririz."
وإن لكم في الأنعام لعبرة ۖ نسقيكم مما في بطونها ولكم فيها منافع كثيرة ومنها تأكلون
"Davarlarda da sizin için bir ibret vardır. Karınlarındakinden size içiririz, onlarda sizin için nice yararlar vardır, onlardan yersiniz."
Nahl 66, on dört asır önce verilmesi mümkün görünmeyen bir fizyoloji bilgisi içerir: "Sizin için davarlarda da elbette ibret vardır. Onların karınlarındakinden, fers (sindirim artığı) ile kan arasından, içenlere kolayca geçen halis (saf) bir süt içiririz."
Bu âyet üç şeyi söyler:
- Süt karın içindedir (memede değil, kaynağı karın içidir)
- Süt, fers (sindirim sonrası kalan madde) ile kan arasından çıkar
- Süt halis (saf), içenlere zararsız geçer
Modern fizyoloji bunu tam olarak doğrular. Memeli hayvanlar yedikleri gıdayı bağırsakta sindirir; besinler bağırsak duvarından emilerek kan dolaşımına geçer. Bu kan, meme bezlerine (alveolar hücrelere) ulaşır. Meme alveol hücreleri, kandan süt bileşenlerini (laktoz, kazein, yağ globülleri, antikorlar) seçici olarak süzer ve süt olarak salgılar.
Yani süt gerçekten sindirim artığı (fers) ile kan arasından, kandan süzülerek çıkar. Bu sürecin böyle olduğu ancak 19. yüzyılda histoloji ve fizyolojinin gelişimiyle anlaşıldı. Kur'ân'ın "fers ile kan arasından" ifadesi, modern anatominin "intestinal lümen → kan → meme alveolü → süt" yolunu birebir tarif eder.
Mü'minûn 21: "Davarlarda da sizin için elbette ibret vardır; karınlarındakinden size içiririz."
Süt salgısı (laktogenez), prolaktin ve oksitosin hormonları kontrolünde meme alveol epitel hücrelerinde gerçekleşir. Hücreler kan dolaşımından glukoz, amino asit, yağ asitleri ve mineral alır; sentezleyerek laktoz, kazein, immunoglobulinleri salgılar. Tight junction'lar selektif geçişi sağlar, bağırsak içeriğinin doğrudan değil, kan üzerinden filtrasyonla geçişi.
- Neville, M. C. 2009, "Lactation and its hormonal control" in Knobil & Neill's Physiology of Reproduction
- Hartmann, P. E. 2007, Journal of Mammary Gland Biology and Neoplasia
