Yoruma Açık Burhan
Bu burhandaki ilmî dayanak henüz kesinlik kazanmamıştır. Kur'ân'ın işâret ettiği hakikat ile modern bilimin kesişim noktası üzerinde çalışmalar devam etmektedir. Okuyucu, safiye (temiz kalp) ile yaklaşmalı; kesin iman ile zan arasındaki farkı gözetmelidir.
"De ki: Rabbim ilmimi artır." (Tâhâ 20:114), Bu burhan, ilimde derinleşme niyetiyle sunulmuştur, kesin delil olarak değil.
إنا خلقنا الإنسان من نطفة أمشاج نبتليه فجعلناه سميعا بصيرا
"Biz insanı, sınamak için karışık bir nutfeden yarattık; böylece onu işiten ve gören kıldık."
Kemik iliği, modern tıp keşfedilene kadar sadece "kemiğin içindeki yumuşak madde" olarak bilinirdi. Hücresel kan üretiminin kemik iliğinde olduğu, ancak 19. yüzyılda mikroskopla anlaşıldı.
Erişkin insanda günde yaklaşık 200 milyar kırmızı kan hücresi, 10 milyar beyaz kan hücresi ve 400 milyar trombosit kemik iliğinde üretilir. Tek bir hematopoietik kök hücreden başlayan bu üretim, kasık kemiği, kaburga, omurga ve sternumun süngerimsi (trabeküler) kısımlarında devam eder.
Tarık 6-7: "İnsan neden yaratılmıştır, baksın! Atılan bir sudan yaratıldı. (Bu su) sulb (omurga, bel) ile teraib (göğüs kemikleri, kaburga) arasından çıkar." Klasik tefsirler bunu sperm üretim yeri olarak yorumlamıştır. Bazı modern yorumcular ise bu bölgenin (omurga + göğüs kemikleri) kemik iliğinin en yoğun bulunduğu yer olduğuna dikkat çeker. Ancak bu yorum âyetin açık anlamını zorladığı için ihtiyatla karşılanmalıdır.
Bediüzzaman, "Kur'ân'ın işaretleri perdeli, gizli şekilde açıklanır; her asır kendi gelişmesine göre o sırlardan ders alır" der.
Hematopoietik kök hücreler (HSC) erişkin kemik iliğinde sinüsoidal niş içinde bulunur. CD34+ markerli olanlar lökosit, eritrosit ve trombosit üretir. İliğin en aktif olduğu bölgeler omurga (sternum, vertebrae), kaburga ve pelvis kemikleridir. İliği üretim hızı stres altında 5-10 katına çıkabilir.
- Orkin & Zon 2008, Cell, "Hematopoiesis: an evolving paradigm"
- Bediüzzaman Said Nursî, İşârâtü'l-İ'câz
