إنا خلقنا الإنسان من نطفة أمشاج نبتليه فجعلناه سميعا بصيرا
"Doğrusu biz insanı, imtihan etmek için karışık bir nutfeden (erkek ve kadın sularından) yarattık da onu işitici, görücü yaptık."
يخرج من بين الصلب والترائب
"O su, erkeğin sulbü ile kadının göğüs kemikleri arasından çıkar."
Kemik iliği, modern tıp keşfedilene kadar sadece "kemiğin içindeki yumuşak madde" olarak bilinirdi. Hücresel kan üretiminin kemik iliğinde olduğu, ancak 19. yüzyılda mikroskopla anlaşıldı.
Erişkin insanda günde yaklaşık 200 milyar kırmızı kan hücresi, 10 milyar beyaz kan hücresi ve 400 milyar trombosit kemik iliğinde üretilir. Tek bir hematopoietik kök hücreden başlayan bu üretim, kasık kemiği, kaburga, omurga ve sternumun süngerimsi (trabeküler) kısımlarında devam eder.
Tarık 6-7: "İnsan neden yaratılmıştır, baksın! Atılan bir sudan yaratıldı. (Bu su) sulb (omurga, bel) ile teraib (göğüs kemikleri, kaburga) arasından çıkar." Klasik tefsirler bunu sperm üretim yeri olarak yorumlamıştır; modern anatomi ise bu bölgenin (omurga + göğüs kemikleri) tam olarak kemik iliğinin en yoğun bulunduğu yer olduğunu gösterir. Kanın asıl kaynağı, hayatın asıl menbası, âyetin işaret ettiği bölgeden çıkar.
Bediüzzaman, "Kur'ân'ın işaretleri perdeli, ihtâfî surette beyan edilir; her asır kendi inkişâfına göre o sırlardan ders alır" der.
Hematopoietik kök hücreler (HSC) erişkin kemik iliğinde sinüsoidal niş içinde bulunur. CD34+ markerli olanlar lökosit, eritrosit ve trombosit üretir. İliğin en aktif olduğu bölgeler omurga (sternum, vertebrae), kaburga ve pelvis kemikleridir. İliği üretim hızı stres altında 5-10 katına çıkabilir.
- Orkin & Zon 2008, Cell, "Hematopoiesis: an evolving paradigm"
- Bediüzzaman Said Nursî, İşârâtü'l-İ'câz
- miracles-of-quran.com, bones
