أولم يروا إلى الطير فوقهم صافات ويقبضن ۚ ما يمسكهن إلا الرحمن ۚ إنه بكل شيء بصير
"Üstlerinde kanatlarını açıp yumarak uçan kuşları görmüyorlar mı? Onları Rahmân'dan başkası tutmuyor. Doğrusu O, her şeyi görmektedir."
ألم يروا إلى الطير مسخرات في جو السماء ما يمسكهن إلا الله ۗ إن في ذلك لآيات لقوم يؤمنون
"Göğün boşluğunda Allah'ın emrine boyun eğdirilerek uçuşan kuşlara bakmadılar mı? Şüphesiz bunda inanan bir toplum için âyetler (ibretler) vardır."
Mülk sûresi 19: "Üstlerinde kanatlarını açıp kapayan kuşları görmezler mi? Onları (havada) ancak Rahmân tutmaktadır. Şüphesiz O her şeyi görendir."
Nahl sûresi 79: "Göğün boşluğunda emre âmâde kılınmış kuşları görmediler mi? Onları orada Allah'tan başkası tutmuyor."
Niçin bu iki âyet "kuşu havada Allah tutuyor" der? Çünkü uçuş, fizik kanunlarına meydan okuyan bir mu'cizedir:
1. Kuş kanadındaki dört kuvvet dengesi: Lift (kaldırma), drag (sürüklenme), thrust (itki), weight (ağırlık), bu dört kuvvetin saniyede yüzlerce kez yeniden dengelenmesi gerekir. Wright Kardeşler 1903'te ilk uçağı yaptıklarında kuş kanadını model aldı; "if you would learn the secret of flight, you must learn from the birds" (Wilbur Wright).
2. Bernoulli prensibi ve koanda etkisi: Kanadın üst yüzeyi alttan daha kavislidir (kambur); hava üstten daha hızlı akar, basınç düşer, kanat yukarı emilir. Lâkin sadece Bernoulli yetmez, Koanda etkisi (akışın kavise yapışması), Newton 3. yasası (havayı aşağı itip tepkiyle yukarı kalkmak) ve LEV (leading-edge vortex) hep birden devreye girer.
3. Tüy mühendisliği: Birincil tüyler (primaries) itki sağlar, ikincil tüyler (secondaries) kaldırma; kuyruk tüyleri rudder. Her tüyde ortalama 600 hooklet (kancacık) vardır; tüy yırtılırsa kuş gagasıyla bu kancaları tekrar bağlayabilir, fermuar mekanizması bu yapıdan ilham almıştır.
4. Kemik içi havalı yapı: Kuş kemikleri içte boştur, çapraz strut yapısı ile hafifletilmiştir. Albatros kemiği toplam vücut ağırlığının sadece %5'i, buna rağmen 3.5 m kanat açıklığını taşır. Modern uçak kanat tasarımı (honeycomb panel) bu yapının kopyasıdır.
5. Migrasyon ve magneto-resepsiyon: Sterna paradisaea (Arctic tern) yılda 70.000 km uçar, Kuzey Kutbu'ndan Güney Kutbu'na ve geri. GPS'siz, haritasız bu yolculuk için cryptochrome proteini (göz retinasında) Dünya manyetik alanını "görür" (Hore & Mouritsen 2016, Nature).
6. "Allah tutar" tâbiri, yerçekimine sürekli karşı koymak: Kuşun her saniye yerçekimi 9.81 m/s² ile aşağı çekilirken havada kalması, sürekli enerji harcaması demektir. Bir günde sinekkuşu kendi ağırlığının iki katı kadar nektar tüketir. Uçuş, sürekli mu'cize hâlinde devam eder.
7. Saf-saf uçuş (sufâften): Mülk sûresi "sâffât" (saf saf) tâbirini kullanır. Kazlar ters V (echelon) düzeninde uçar, lider arkasındaki türbülansı kullanarak %20-30 enerji tasarrufu sağlar (Lissaman & Shollenberger 1970, Science). Bu mühendisliği XX. yüzyılda öğrendik.
Allah, gözümüzün önündeki bir kuşa bakmamızı emreder, çünkü onu havada tutan, modern aerodinamiğin hâlâ tam çözemediği bir hikmettir.
Lissaman P.B.S. & Shollenberger C.A., Formation flight of birds, Science 168:1003-1005 (1970). Hore P.J. & Mouritsen H., The radical-pair mechanism of magnetoreception, Annu Rev Biophys 45 (2016). Sinekkuşu (Trochilidae) kanat çırpma 80 Hz, kalp atışı 1260/dk. Kuş kemiği yoğunluğu 0.02-0.06 g/cm³ (memeli kemiği 1.5-2 g/cm³).
- Lissaman P.B.S. & Shollenberger C.A., Formation flight of birds, Science 1970
- Hore P.J. & Mouritsen H., The radical-pair mechanism of magnetoreception, Annu Rev Biophys 2016
- Britannica, Bird flight
