تبارك الذي جعل في السماء بروجا وجعل فيها سراجا وقمرا منيرا
"Gökte burçları var eden, onların içinde bir kandil (güneş) ve nurlu bir ay barındıran Allah, yüceler yücesidir."
ولقد جعلنا في السماء بروجا وزيناها للناظرين
"Andolsun biz, gökte birtakım burçlar yarattık ve bakanlar için onu süsledik."
"Gökte burçlar (burûc) yaratan, orada bir kandil ve nûr saçan bir Ay yaratan ne yücedir!" (Furkân 61)
"Andolsun Biz, gökte burçlar yaptık ve onu seyredenler için süsledik." (Hicr 16)
"Burçlar sahibi göğe andolsun!" (Burûc 1)
Arapçada "burc" (بُرْج) kelimesi aslen yüksek kale, kule, müstahkem mevki mânâsındadır. Astronomide ise gökyüzünde belirli bir bölgeyi işâret eden, içinde bir takımyıldızın bulunduğu konum mânâsında kullanılır. Kur'ân-ı Kerîm üç farklı sûrede gökteki "burçlardan" bahseder ve bunların bir tesâdüf değil, "yaratılmış", tasarlanmış, yapılar olduğunu vurgular.
Modern astronomide Uluslararası Astronomi Birliği (IAU) 1922'de göğü resmî olarak 88 takımyıldıza böldü. Bu bölünme antik Babil, Mısır ve Yunan astronomilerine dayanır. Bunların 12'si "Zodyak burçları" olarak bilinir ve Güneş'in gök yüzünde bir yıl boyunca üzerinde dolaştığı "ekliptik" hattı boyunca dizilirler: Koç, Boğa, İkizler, Yengeç, Aslan, Başak, Terazi, Akrep, Yay, Oğlak, Kova, Balık. Aslında ekliptik üzerinde 13. bir takımyıldız (Yılancı / Ophiuchus) da vardır, lâkin geleneksel bölünmede zikredilmez.
Hassas bir nokta: Kur'ân, "yıldız" demek yerine "burc" demeyi tercîh ederek gökteki coğrafî bölgelerden, yâni yıldız kümelerinin oluşturduğu desenlerden, bahseder. Bu, modern astronominin "constellation" anlayışına birebir uygundur. Tek tek yıldızlar değil, onların oluşturduğu mıntıkalar Güneş, Ay ve gezegenlerin "geçtiği yollar" olarak kullanılır. Hatta "burc" kelimesinin "kale" mânâsı da düşündürücüdür, sanki her takımyıldız, semâda muhkem bir mevki gibi tasvîr edilir.
Burûc sûresinin "burçlar sahibi gök" tâbiri ise göğün sâdece estetik değil, hassas bir matematiksel düzene sâhip olduğunu vurgular. Bu düzen, eski medeniyetlerden bugüne kadar denizcilerin yön bulmasına, çiftçilerin mevsim hesabına, gezginlerin gece yürüyüşüne ışık tutmuştur. NASA'nın Voyager sondalarının bile uzayda yön bulması için referans olarak takımyıldızlar kullanılmaktadır.
Bediüzzaman, Sözler'de "Sema, gözle görünen âyetlerin en muhteşem sahifesidir" der; burçlar bu sahifenin satır başlarıdır.
IAU 1922'de 88 resmî takımyıldız tanımladı ve 1930'da kesin sınırlarını çizdi. Zodyak burçları ekliptik düzlemine ortalama ±8° aralıkta yer alır. Hipparchus M.Ö. 129'da ilk yıldız kataloğunu hazırladı; bugün Gaia uydusu 1.8 milyar yıldızı milisaniye yay hassâsiyetinde haritalamıştır.
