Burçlar (Takımyıldızlar)

Burçlar (Takımyıldızlar)

Furkân 61, Hicr 16 ve Bürûc 1, gökte "burçlar" yaratıldığını bildirir, modern astronominin 88 takımyıldız ve Güneş'in ekliptik üzerindeki 12 burç sisteminin tam karşılığı.

Âyet25:61

تبارك الذي جعل في السماء بروجا وجعل فيها سراجا وقمرا منيرا

"Gökte burçlar kılan, onda bir kandil ve aydınlatıcı bir ay kılan yücedir."

Âyet15:16

ولقد جعلنا في السماء بروجا وزيناها للناظرين

"Andolsun ki, gökte burçlar kıldık ve onu bakanlar için süslü gösterdik."

Âyet85:1

والسماء ذات البروج

"Burç sahibi göğe yemin olsun!"

"Gokte burclar (buruc) yaratan, orada bir kandil ve nur sacan bir Ay yaratan ne yucedir!" (Furkan 61)

"Andolsun Biz, gokte burclar yaptik ve onu seyredenler icin susledik." (Hicr 16)

"Burclar sahibi goge andolsun!" (Buruc 1)

Arapcada "burc" (بُرْج) kelimesi aslen yuksek kale, kule, mustahkem mevki anlamindadir. Astronomide ise gokyuzunde belirli bir bolgeyi isaret eden, icinde bir takimyildizin bulundugu konum anlaminda kullanilir. Kur'an-i Kerim uc farkli surede gokteki "burclardan" bahseder ve bunlarin bir tesaduf degil, "yaratilmis," tasarlanmis yapilar oldugunu vurgular.

Modern astronomide Uluslararasi Astronomi Birligi (IAU) 1922'de gogu resmi olarak 88 takimyildiza boldu. Bu bolunme antik Babil, Misir ve Yunan astronomilerine dayanir. Bunlarin 12'si "Zodyak burclari" olarak bilinir ve Gunes'in gokyuzunde bir yil boyunca uzerinde dolastigi "ekliptik" hatti boyunca dizilirler: Koc, Boga, Ikizler, Yengec, Aslan, Basak, Terazi, Akrep, Yay, Oglak, Kova, Balik. Aslinda ekliptik uzerinde 13. bir takimyildiz (Yilanci / Ophiuchus) da vardir, lakin geleneksel bolunmede zikredilmez.

Hassas bir nokta: Kur'an, "yildiz" demek yerine "burc" demeyi tercih ederek gokteki cografi bolgelerden, yani yildiz kumelerinin olusturdugu desenlerden, bahseder. Bu, modern astronominin "constellation" anlayisina birebir uygundur. Tek tek yildizlar degil, onlarin olusturdugu mintikalar Gunes, Ay ve gezegenlerin "gectigi yollar" olarak kullanilir. Hatta "burc" kelimesinin "kale" anlami da dusundurucudur: sanki her takimyildiz, semada muhkem bir mevki gibi tasvir edilir.

Buruc suresinin "burclar sahibi gok" ifadesi ise gogun sadece estetik degil, hassas bir matematiksel duzene sahip oldugunu vurgular. Bu duzen, eski medeniyetlerden bugune kadar denizcilerin yon bulmasina, ciftcilerin mevsim hesabina, gezginlerin gece yuruyusune isik tutmustur. NASA'nin Voyager sondalarinin bile uzayda yon bulmasi icin referans olarak takimyildizlar kullanilmaktadir.

Bediuzzaman, Sozler'de "Sema, gozle gorunen ayetlerin en muhtesem sahifesidir" der; burclar bu sahifenin satir baslaridir.

Bilimsel arka plan

IAU 1922'de 88 resmî takımyıldız tanımladı ve 1930'da kesin sınırlarını çizdi. Zodyak burçları ekliptik düzlemine ortalama ±8 derece aralıkta yer alır. Hipparchus M.Ö. 129'da ilk yıldız kataloğunu hazırladı; bugün Gaia uydusu 1.8 milyar yıldızı milisaniye yay hassasiyetinde haritalamıştır.

Kaynaklar

İlgili burhânlar