ألم تر إلى ربك كيف مد الظل ولو شاء لجعله ساكنا ثم جعلنا الشمس عليه دليلا
"Rabbine bakmaz mısın, gölgeyi nasıl uzattı? Eğer dileseydi onu hareketsiz kılardı. Sonra güneşi ona delil kıldık."
تبارك الذي جعل في السماء بروجا وجعل فيها سراجا وقمرا منيرا
"Gökte burçlar kılan, onda bir kandil ve aydınlatıcı bir ay kılan yücedir."
"Rabbinin gölgeyi nasıl uzattığını görmedin mi? Dileseydi onu sabit kılardı. Sonra Biz Güneş'i ona delil yaptık. Sonra onu yavaş yavaş Kendimize çektik." (Furkan 45-46)
"Gökte burçlar yaratan, orada bir kandil (sirac) ve nur saçan bir Ay yaratan ne yücedir!" (Furkan 61)
Bu iki âyet, Güneş ile Ay'ın gökteki rollerini iki farklı kelimeyle ayırır: Güneş "sirac" (kandil, kendi ışığını yanan), Ay ise "munir" (nurlandırıcı, ışık aksettirici) olarak nitelenir. Arapça lügatta "sirac" kelimesi yanan bir alev kaynağı için kullanılır, mesela yağ kandili, meşale. "Munir" ise "nur veren" anlamındadır ki Ay'ın ışığı kendi kaynaklı değil, Güneş'ten yansıyan ışıktır. Bu hassas terminolojik ayrım, Galileo'nun teleskoptan asırlar önce Kur'ân'da yer alır.
Furkan 45'in "gölgenin uzatılması" ifadesi ise, Güneş'in gökyüzündeki günlük yayını ve mevsimsel deklinasyon değişimini özetler. Sabah uzun olan gölge, öğleyin en kısa noktasına iner, ikindiden sonra yine uzar. Aynı zamanda yaz ile kış arasında öğle gölgesinin boyu 2 katına kadar değişir, bu da Dünya'nın eksen eğimi sebebiyledir.
- âyetteki "buruc" (burçlar) kelimesi ise gökyüzündeki sabit yıldız kümelerini, takımyıldızlarını ifade eder. Antik medeniyetler bu burçları zaten biliyordu (Akrep, Aslan, Kova...) ancak Kur'ân onları bir tesadüf değil, "yaratılmış," bir hikmet ve düzen üzere kurulmuş, olarak takdim eder. Modern astronomide 88 resmi takımyıldız tanımlanmıştır ve Güneş'in ekliptik üzerinde geçtiği 12'si Zodyak burçlarıdır.
Bediüzzaman, Ay'ın seyrini "Sâni-i Hakîm'in bir kalemi gibi yer yüzünde takvimi yazdığı" ifadesi ile anlatır.
Güneş tayfı analizi, Güneş'in füzyon reaksiyonlarıyla kendi enerjisini ürettiğini gösterir; Ay ise yansıma albedosu yaklaşık 0.12 olan tozlu bir gök cismidir. Ay'ın aldığı Güneş ışığının sadece %12'si Dünya'ya yansır.
