"Hayir! Yildizlarin mevkilerine (mevaki'i'n-nucum) yemin ederim. Suphesiz bu, eger bilirseniz, cok buyuk bir yemindir." (Vakia 75-76)
Vakia suresinin bu hayret verici yemini, "yildizlarin yerleri" uzerinedir. Burada Allah, kendisine yemin ederken bunun "azim" (buyuk) bir yemin oldugunu da ozel bir vurguyla beyan eder, sanki bu hakikatin kesfedilmesinin gelecekte ne kadar buyuk bir mesele olacagina isaret eder gibi.
Ciplak gozle bakildiginda her yildiz tek bir parlak nokta gibi gorunur. 17. asirda teleskopun icadindan sonra astronomlar bazi yildizlarin aslinda ikili, yani iki yildizin birbirinin etrafinda donmesi, oldugunu fark etmeye basladi. 19. asirda William Herschel ve oglu John Herschel binlerce cift yildiz katalogladi. 20. asirda spektroskopik analizler yapildikca gercek ortaya cikti: galaksimizdeki yildizlarin yaklasik ucte ikisi ya ikili (binary), ya uclu, ya coklu sistemler halindedir; bizim Gunes'imiz gibi tek basina seyahat eden yildizlar aslinda azinliktadir.
En meshur ornekler: Sirius (ikili), Alpha Centauri (uclu, Proxima Centauri dahil), Castor (altili sistem!), Algol (uclu, degisken parlakligiyla bilinir). Mizar ve Alkor, Buyuk Ayi kuyrugundaki cift, aslinda 6 yildizli bir sistemdir. Bu yildizlar birbirlerinin yorungesinde doner; bazilari madde alisverisi yapar, bazilari nova patlamalari gecirir.
"Yildizlarin mevkilerine yemin" ifadesi, isigin sonlu hizi sebebiyle de buyuk bir hakikati barindirir: gokte gordugumuz yildizin isigi, o yildizin yillar, bazen milyonlarca yil, onceki konumundan gelir. Yani bizim "su an yildiz orada" diye gordugumuz mevkide yildiz belki de artik yoktur; onun gercek mevkisi baska bir yerdedir. Bu, "yildizin gorunur yeri" ile "gercek yeri" arasindaki astronomik fark, modern fizigin isik hiziyla birlestirildiginde ayetin "buyuk yemin" ifadesine buyuk bir ilmi karsilik sunar.
Bediuzzaman, Sozler'de "Su yildizlar ki, semada nazenin nokta-i nazardirlar; aslinda her biri birer sehir kadar hasmetlidir" der.
Galaksimizdeki yıldızların ~%50-60'ı ikili veya çoklu sistemlerdedir. En yakın yıldız sistemimiz Alpha Centauri 4.37 ışık yılı uzaklıkta üçlü sistemdir. Castor sistemi 6 yıldızlıdır. Yıldızların görünür konumları (proper motion) yılda saniyenin küçük kesirleri kadar kayar.
