وما تكون في شأن وما تتلو منه من قرآن ولا تعملون من عمل إلا كنا عليكم شهودا إذ تفيضون فيه ۚ وما يعزب عن ربك من مثقال ذرة في الأرض ولا في السماء ولا أصغر من ذلك ولا أكبر إلا في كتاب مبين
"Ne zaman bir işte olsan, ne zaman ondan Kur'ân'dan bir şey okusan ve siz ne zaman bir amel yapsanız, siz ona daldığınız an, üzerinize şahit oluruz. Senin Rabbinden zerre ağırlığınca bir şey ne yerde ne gökte gizli kalır; bundan daha küçüğü de daha büyüğü de yoktur ki apaçık bir kitapta olmasın."
وقال الذين كفروا لا تأتينا الساعة ۖ قل بلى وربي لتأتينكم عالم الغيب ۖ لا يعزب عنه مثقال ذرة في السماوات ولا في الأرض ولا أصغر من ذلك ولا أكبر إلا في كتاب مبين
"Küfredenler, "Saat bize gelmez" dediler. De ki: "Hayır, Rabbime yemin olsun ki, O size mutlaka gelecektir. Gaybı bilendir O. Göklerde ve yerde zerre ağırlığınca bir şey O'ndan gizli kalmaz; bundan daha küçüğü de daha büyüğü de, ancak apaçık bir kitaptadır.""
"...Yerde ve gokte zerre agirliginca bir sey Rabbinden gizli kalmaz. Bundan daha kucugu ve daha buyugu de yoktur ki apacik bir Kitap'ta bulunmasin." (Yunus 61)
"...zerre agirliginca bir sey ondan kacmaz; ne goklerde ne yerde. Bundan daha kucuk ve daha buyuk olani yoktur ki apacik bir Kitap'ta yazili olmasin." (Sebe' 3)
"Kim zerre agirliginca hayir yapmissa onu gorur. Kim de zerre agirliginca ser yapmissa onu gorur." (Zilzal 7-8)
Buradaki "zerre" (ذَرَّة) kelimesi, klasik Arapca'da gozle gorulebilen en kucuk seyi - toz zerresi, isik huzmesinde dans eden mikroskobik partikuller - ifade eder. 7. yuzyil insani icin bu, "olabilecek en kucuk sey" demekti.
Fakat Kur'an'in bu ayetlerdeki ifadesi olaganustudur: "esgaru min zalik", bundan daha kucugu de var. Yani "zerre" mutlak en kucuk degil, sadece bir alt sinir referansidir; ondan da kucuk yapilar mevcut ve onlar dahi Allah'in ilminde yazilidir.
Modern fizigin buldugu zerre-alti dunya:
- Atom (Demokritos: M.O. 460): "Bolunemez" anlamina gelen atomos sozcugu 19. yuzyila kadar maddenin temel birimi sayildi.
- Elektron (Thomson, 1897): Atom da bolundu; elektronlarin atomdan 1/1836 oraninda daha hafif oldugu ortaya cikti.
- Proton (Rutherford, 1917) ve notron (Chadwick, 1932): Atomun cekirdegi parcalandi.
- Kuarklar (Gell-Mann, 1964): Proton ve notronun da bilesenleri var. Bir proton 3 kuark (uud) icerir; her kuark yaklasik atomdan 100 milyon kat daha kucuktur.
- Lepton ailesi: Elektron, muon, tau ve notrinolar.
- Bozonlar: Foton, W, Z, gluon, Higgs, kuvvet tasiyicilari.
- Sicim teorisi: Eger dogruysa, butun parcaciklar aslinda ~10^-35 m (Planck uzunlugu) boyutundaki titresen sicimlerdir; atom cekirdeginden 10^20 kat daha kucuk.
Yani Kur'an'in 1400 yil evvel "zerreden daha kucugu de var" demesi, modern parcacik fiziginin Standart Modelinin habercisidir. 7. yuzyil Arap dilinde "atom-alti parcacik" diye bir kavram olmadigindan, "esgaru min zalik" ifadesi o zamanin okuyucusu icin soyut gorunmus, fakat bilim ilerledikce maddi karsiligi bulunmustur.
Zilzal 7-8'in sayisal isabeti: "Zerre agirliginca hayir/ser" ifadesi kiyamet gunu amel terazisinin hassasiyetini gosterir. Modern terazilerin en hassasi atom-kutle birimi (1 amu = 1.66x10^-27 kg) seviyesinde olcer; bir hidrojen atomunun bile agirligi tartilabilir. Allah'in terazisi ise bunu da asan bir hassasiyettedir.
Bediuzzaman Sozler'in 22. Sozunde "Bir zerre, kainattaki butun esma-i Ilahiyyeyi cilvalendirir" der ve atom seviyesindeki duzenin kainat capindaki duzeni yansittigina dikkat ceker.
Bir hidrojen atomu ~10^-10 m, bir proton ~10^-15 m, bir kuark <10^-18 m. Planck uzunluğu 1.6x10^-35 m, fiziğin bilinen en küçük ölçeğidir. CERN'in LHC çarpıştırıcısı 13 TeV enerjide ~10^-19 m ölçeklerini probe edebilir.
- Particle Data Group, Review of Particle Physics
- Greene, B., The Elegant Universe (1999)
- Bediüzzaman Said Nursî, Sözler, 22. Söz
