آتوني زبر الحديد ۖ حتى إذا ساوى بين الصدفين قال انفخوا ۖ حتى إذا جعله نارا قال آتوني أفرغ عليه قطرا
"Bana demir kütleleri verin. İki yamacın arasını denkleştirdiği zaman, "Üfleyin" dedi. Onu ateş kıldığı zaman, "Bana erimiş bakır verin, üzerine yağdırayım" dedi."
فما اسطاعوا أن يظهروه وما استطاعوا له نقبا
"Onu ne aşabildiler ne de ona delik açabildiler."
ويطعمون الطعام على حبه مسكينا ويتيما وأسيرا
"Yemeği, ona olan sevgilerine rağmen yoksula, yetime ve esire yedirirler."
"Bana demir kutleleri getirin." Nihayet, dagin iki yani arasini esit hale getirince: "Ufleyin!" dedi. Onu (demir kutlelerini) bir ates haline getirince de: "Bana erimis bakir getirin de bunun uzerine dokeyim" dedi. (Kehf 96)
Bu ayet, Zulkarneyn'in Ye'cuc ve Me'cuc'e karsi yaptigi setti tarif eder. Muhendislik acisindan dikkat ceken nokta sudur: Demir kutleleri istif edip isitildiktan sonra uzerlerine "kitr" (قِطْرًا), erimis bakir yahut zift, dokulmustur. Bu, modern korozyon kimyasinin temel ilkesinin aynisidir.
Demir, oksijen ve nem ile temas ettiginde demir oksitlere (pas: Fe2O3.nH2O) donusur. Pas, hacim olarak demirin yedi kati genisledigi icin yapi parcalarini ic basinc ile catlatir; butun demir kopruler, gemiler, otomobiller bu sebeple paslanir. Korozyon, dunya ekonomisine yillik ~2.5 trilyon dolar (GSYH'nin %3.4'u) zarar verir (NACE International 2016 raporu).
Pasin onlenmesinin temel yolu, demiri oksijen ve sudan fiziki olarak yalitmaktir. Modern endustride bu, galvanizleme (cinko kaplama), boyama, polimer kaplama veya, eski yontemde, bakir yahut zift kaplama ile yapilir. Geminin altina zift surmek, demir borulara katran kaplamak asirlardir kullanilan tekniktir.
Zulkarneyn'in setti, demiri erimis bakirla kaplayarak hem mekanik mukavemet kazandirmis, hem de paslanmaya karsi koruyucu bir bakir oksit tabakasi olusturmustur. Bakir oksit (CuO) hava ile temasa gectiginde patina (yesil koruyucu tabaka) olusturur ve altindaki metali daha fazla oksitlenmeden korur. Bu sebeple Ozgurluk Heykeli, bakir kapli olarak 140 yildir deniz havasinda ayakta durabilmektedir.
Kur'an'in 1400 yil evvel iki ayri maddenin bir araya getirilmesiyle (demir + erimis bakir) korozyondan korunma teknigini tarif etmesi, cagindaki Arap colunde rastlanan bir muhendislik bilgisi degildir.
Demir korozyonu elektrokimyasal süreç: anodda Fe -> Fe^2+ + 2e-, katotda O2 + 2H2O + 4e- -> 4OH-. Korozyon hızı pH, oksijen basıncı, sıcaklık ve klor iyonlarına bağlıdır. Bakır kaplama hem fizik bariyer hem galvanik koruma sağlar; bakırın standart elektrod potansiyeli (+0.34 V) demirinkinden (-0.44 V) yüksektir.
- NACE International, Cost of Corrosion Study (2016)
- ASM Handbook Vol. 13, Corrosion: Fundamentals, Testing, Protection
