Depremler ve Yerin Sarsılması

Hac sûresi 1-2: "Ey insanlar! Rabbinizden korkun. Çünkü o saatin sarsıntısı muazzam bir şeydir. Onu göreceğiniz gün, her emzikli kadın emzirdiğinden geçer; her gebe taşıdığını düşürür. İnsanları sarhoşlar gibi görürsün, halbuki sarhoş değildirler, fakat Allah'ın azabı pek şiddetlidir."

Vâkıa 4: "Yer şiddetli bir sarsıntıyla sarsıldığı zaman."

Deprem nedir: Yer kabuğunda biriken elastik enerjinin, fay düzleminde ânî bir kayma ile sismik dalgalara dönüşmesidir. Saniyenin onda biri kadar sürede milyonlarca ton kaya birkaç metre yer değiştirir; açığa çıkan enerji ışık hızının yarısı civarında P-dalgası ve daha yavaş S-dalgası olarak yayılır.

Magnitüd ölçeği: Richter (1935) lokal magnitüd, sonra moment magnitüdü Mw (Hanks-Kanamori 1979) standart oldu. Logaritmik ölçektir: bir birim artış = enerji ~32 kat. M6 = Hiroşima atom bombası, M9 = Hiroşima'nın 32.000 katı.

Yıllık istatistik (USGS ANSS):

• M2-3: ~1.300.000/yıl (genelde hissedilmez)
• M4-5: ~13.000/yıl
• M5-6: ~1.500/yıl (lokal hasar)
• M6-7: ~150/yıl (ciddi hasar)
• M7-8: ~15/yıl (büyük hasar)
• M8+: ~1/yıl (yıkıcı)
• M9+: 100 yılda 4-5 (Tōhoku 2011, Sumatra 2004, Şili 1960, Kamçatka 1952, Alaska 1964)

En büyük kaydedilen: Şili Valdivia 1960, M9.5. Pasifik'i baştan başa tsunami ile vurdu, 17 saat sonra Japonya'ya kadar yıkım taşıdı.

Hac âyetinin tasviri: "Her emzikli emzirdiğinden geçer, her gebe taşıdığını düşürür", modern travma psikolojisinde büyük depremlerden sonra ölçülen düşük doğum ağırlıkları, gebelik kayıpları, akut stres ile annelerin laktasyon durması bunun klinik karşılığıdır. M7+ depremler bölgesel olarak ölçülen düşük oranlarını arttırır (Glynn et al., Pediatrics 2001).

Yerin titreşim spektrumu: Sismograflar günlük "background hum" denen sürekli düşük frekanslı titreşim kaydeder (~3-7 mHz). Yer hiç tam olarak hareketsiz değildir, okyanus dalgalarından, atmosfer basınç değişikliklerinden ve iç kaynaklardan sürekli titrer.

VII. yüzyıl Arabı bir depremin nasıl ve niçin olduğunu bilemezdi. Kur'ân onu yerin tüm tarihi boyunca süregelen ve kıyamette küresel zirveye ulaşacak bir hakîkat olarak isimlendirir.