فخسفنا به وبداره الأرض فما كان له من فئة ينصرونه من دون الله وما كان من المنتصرين
"Derken biz onu da, sarayını da yerin dibine geçirdik. Artık Allah'a karşı kendisine yardım edecek taraftarları olmadığı gibi, o, kendini savunup kurtarabilecek kimselerden de değildi."
أفأمنتم أن يخسف بكم جانب البر أو يرسل عليكم حاصبا ثم لا تجدوا لكم وكيلا
"(Denizden karaya çıktığınızda) O'nun sizi karada yerin dibine geçirmeyeceğinden, yahut üzerinize taş yağdıran bir kasırga gördermeyeceğinden emin misiniz? Sonra kendinize bir vekil de bulamazsınız."
أفأمن الذين مكروا السيئات أن يخسف الله بهم الأرض أو يأتيهم العذاب من حيث لا يشعرون
"Sinsice kötü tuzaklar kuranlar, Allah'ın kendilerini yerin dibine geçiremeyeceğinden, yahut bilemeyecekleri bir yerden azabın gelmeyeceğinden emin mi oldular?"
أأمنتم من في السماء أن يخسف بكم الأرض فإذا هي تمور
"Her şeyi kuşatmış olan Allah ın yeri sizinle birlikte göçürüvermesinden emin misiniz? O zaman yer çalkalanıyordur."
Kasas sûresi 81: "Sonunda Biz onu da, sarayını da yerin dibine geçirdik (hasefnâ). Allah'a karşı kendisine yardım edebilecek bir tâifesi olmadı."
İsrâ 68: "Karaya götürüp sizi yerin dibine geçirmeyeceğinden emin mi oldunuz (en yahsife biküm cânibe'l-berr)?"
Nahl 45: "Kötülük tuzakları kuranlar, Allah'ın kendilerini yerin dibine geçirmesinden emin mi oldular?"
Mülk 16: "Göktekinin sizi yere geçirmesinden emin mi oldunuz? Bir de bakarsınız ki o yer çalkalanıyor."
Hasf kelimesi Arapça'da "yerin altına gömülme, yere yutulma" mânâsındadır, sarsıntı (zelzele) ile tek değildir, toptan dik aşağı çökmeyi tarif eder.
Obruk (sinkhole) nedir: Yer altında, suyun kireç taşı (CaCO₃), jips, dolomit gibi çözünebilir kayaları aşındırmasıyla zamanla bir mağara veya boşluk oluşur. Üstündeki kabuk dayanma yorulduğunda ânî bir çökme olur, yüzeyde bir "delik" açılır, bazen üstündeki binalar, araçlar, insanlar bir ânda yutulur.
Karst topografyası: Kireç taşının yaygın olduğu bölgelerde obruk oluşumu kuraldır. Türkiye'de Konya Obruk Yaylası 4.000+ obrukla dünyanın önde gelen karst alanlarındandır. Florida (ABD), Yucatán cenoteleri (Meksika), Çin Guangxi karst sahaları diğer büyük örneklerdir.
Hidrolojik mekanizma: Yer altı suyu seviyesi düştüğünde (ağır pompaj, kuraklık) yer altı boşluklarındaki suyun destekleyici basıncı kalkar, kabuk çöker. Bu sebeple obrukların büyük çoğunluğu yoğun tarım sulaması yapılan veya susuz dönemlerde olur.
Tarihî vakalar:
- 1981 Winter Park (Florida): bir gecede 100 m çapında, 25 m derin obruk şehir merkezinde açıldı, evler ve havuzlar yutuldu.
- 2010 Guatemala City: 20 m çap, 60 m derin obruk üç katlı bir binayı yuttu.
- 2013 Bayou Corne (Louisiana): tuz mağarası çökmesiyle 14 hektar göl oluştu.
- Konya Karapınar: son 10 yılda yüzlerce yeni obruk açıldı, tarım arazileri sürekli yutulmakta.
Kur'ân'ın "hasf" tabiri sıradan bir deprem (zelzele) için değil, toplu olarak yere gömülme için kullanılır. Karûn kıssasında kullanılan bu kelime, modern jeolojinin obruk fenomenine harfen uygun düşer. Mülk 16'da geçen "bir de bakarsınız ki o yer çalkalanıyor" tabiri, obruk oluşumu sırasında kabuğun ön-titreşim göstermesi (precursory micro-seismicity, USGS InSAR ile gözlenebilen subsidence) ile uyumludur.
Karst topography: dissolution rate of CaCO₃ ~5-50 mm/1000 yıl in pure water. Three sinkhole types: dissolution, cover-subsidence, cover-collapse (Beck 2012). InSAR (radar interferometry) detects ground subsidence mm/yıl precision before collapse. Konya basin GRACE satellite: 2002-2017 1.6 km³/yıl groundwater loss; 350+ new sinkholes in same period.
- USGS, The Science of Sinkholes
- Beck B.F., Soil piping and sinkhole failures, Encyclopedia of Caves (2012)
- Britannica, Sinkhole / Karst
