Yoruma Açık Burhan
Bu burhandaki ilmî dayanak henüz kesinlik kazanmamıştır. Kur'ân'ın işâret ettiği hakikat ile modern bilimin kesişim noktası üzerinde çalışmalar devam etmektedir. Okuyucu, safiye (temiz kalp) ile yaklaşmalı; kesin iman ile zan arasındaki farkı gözetmelidir.
"De ki: Rabbim ilmimi artır." (Tâhâ 20:114), Bu burhan, ilimde derinleşme niyetiyle sunulmuştur, kesin delil olarak değil.
ففهمناها سليمان ۚ وكلا آتينا حكما وعلما ۚ وسخرنا مع داوود الجبال يسبحن والطير ۚ وكنا فاعلين
"Onu Süleymân'a kavrattık. Her birine hüküm ve bilgi verdik. Dâvûd'la beraber dağları, tesbih etsinler diye boyun eğdirdik; kuşları da. Yapandık."
وعلمناه صنعة لبوس لكم لتحصنكم من بأسكم ۖ فهل أنتم شاكرون
"Ona sizin için zırh yapım sanatını öğrettik ki sizi şiddetinizden korusun. Artık siz şükredenler misiniz?"
ولسليمان الريح عاصفة تجري بأمره إلى الأرض التي باركنا فيها ۚ وكنا بكل شيء عالمين
"Süleyman'a da şiddetli esen rüzgârı boyun eğdirdik; onun emriyle, içini bereketlerle donattığımız yere doğru akıp giderdi. Biz her şeyi bilenleriz."
ولسليمان الريح غدوها شهر ورواحها شهر ۖ وأسلنا له عين القطر ۖ ومن الجن من يعمل بين يديه بإذن ربه ۖ ومن يزغ منهم عن أمرنا نذقه من عذاب السعير
"Süleymân için rüzgâr: sabahı bir ay, akşam dönüşü bir ay. Ona erimiş bakır gözesini akıttık. Cinlerden kimi Rabbinin izniyle iki eli arasında iş yapar. Onlardan kim işimizden saparsa ona sa'îr azabından tattırırız."
فسخرنا له الريح تجري بأمره رخاء حيث أصاب
"Ona rüzgârı boyun eğdirdik, onun işiyle yumuşakça akar, nereye isabet ederse."
Enbiya suresinin seksenden seksen birinciye âyetlerinde Davud aleyhisselâmın demir yumuşatma ve Süleyman aleyhisselâmın rüzgâra binme mucizeleri arka arkaya zikredilir: "Ona (Davud'a) sizin için, savaşınızda sizi koruması için zırh yapma sanatını öğrettik. Artık şükredecek misiniz?... Süleyman'ın emrine de şiddetli rüzgârı verdik; o, Süleyman'ın emriyle, içinde bereketler yarattığımız yere doğru eserdi." Sebe suresi 12'de aynı tema gelişir: "Süleyman'a da sabah esişi bir aylık yol, akşam esişi bir aylık yol olan rüzgârı musahhar kıldık."
Bu iki mucize zinciri tek bir teknolojik silsileyi haber veriyor gibidir: önce metal işçiliği (Davud), uçak üretimi için alüminyum, titanyum, çelik gibi alaşımların şekillendirilmesi; sonra rüzgâr / havaya hakimiyet (Süleyman), havayı taşıma vasıtası olarak kullanmak. Bedîüzzaman Sözler'in Yirminci Söz İkinci Makamında bu iki âyetin birlikte okunduğunda uçak ve havacılık sanayisine işaret ettiğini söyler: "Süleyman'ın bir aylık mesafeyi sabah-akşam katetmesi, beşerî taklide teşviktir; bu hududu aşamasanız da yaklaşmaya çalışın."
Sabah bir ay, akşam bir ay ifadesi: o devirde bir kervanın bir aylık yolu yaklaşık 800-1000 km idi. Süleyman'a tahsis edilen rüzgâr ise sabah-akşam 800 km mesafeleri katediyordu. Boeing 747 ortalama hız: 920 km/saat, yani saatte bir günlük kervan yolu, yarım günde bir aylık yol. Modern jet trafiği günde Şam'dan Yemen'e (Süleyman'ın güzergâhı) bir-iki saatte ulaşır.
Yedinci yüzyıl Arap için "rüzgâra binmek" şairane mübalağaydı; 1903 sonrası ise teknolojik vâkıa. Kur'ân, hem mucizenin tarihî hâdise olduğunu hem de beşer için bir hedef koyduğunu tek nazarda takdim eder.
Not: Bu yorum, âyetlerin açık anlamını çağdaş teknolojiye çekmektedir. Âyetler Süleyman'a verilen özel bir mucizeyi anlatır; havacılık sanayisine işaret ettiği iddiası bilimsel değildir.
Wrıght Brothers ilk motorlu uçuş: 17 Aralık 1903, Kitty Hawk NC, 12 saniye, 36 metre. Boeing 747 menzili: 14.320 km, kruvaziyer hızı 920 km/saat. Aerodinamik kaldırma kuvveti Bernoulli + Newton 3. yasası ile açıklanır. Şam-Sana mesafesi ~2200 km (1 aylık kervan yolu); modern jet 2.5 saatte alır.
- Bedîüzzaman Said Nursî, Yirminci Söz İkinci Makam
- Smithsonian National Air and Space Museum, Wright Flyer
- Britannica, History of Flight
