Âd Kavmi ve Kayıp Şehir İrem

Fecr sûresinin altıncıdan sekizinci âyete kadarki bölümünde Cenâb-ı Hak şöyle buyurur: "Görmedin mi Rabbin Âd kavmine ne yaptı? O sütunlar sâhibi (zâte'l-imâd) İrem'e ki, beldeler içinde onun bir benzeri yaratılmamıştı." Burada "zâte'l-imâd" tâbiri "yüksek sütunların / direklerin sâhibi" mânâsındadır; "lem yuhlâk mislühâ fi'l-bilâd" yani "diyârlar içinde onun gibisi (binâ olarak) yaratılmamıştı" buyurur. Bu öyle bir şehirdir ki yapısı çağdaşları arasında eşi görülmemiştir.

Yüzyıllarca Avrupalı şarkiyatçılar İrem'i mitolojik bir şehir saydı; tıpkı Truva, Ninova ve Babil gibi. Lâkin 1980'ler sonu - 1992 arası Amerikalı belgesel yapımcısı Nicholas Clapp, NASA Jet Propulsion Laboratory ekibinden Ronald Blom ve İngiliz arkeolog Juris Zarins ile birlikte Umman'ın Rub'u'l-Hâlî çölünde Shisr / Wadi Mitan mevkiinde uydudan SIR-A ve Landsat radar görüntüleri kullanarak kum altında gömülü antik kervan yollarını tesbit etti. Bu yollar tek bir merkezde birleşiyordu: kayıp şehir Ubar / İrem.

Kazılarda M.Ö. 2800 - M.S. 300 arasında kullanılan sekiz sütunlu sekizgen kale, geniş bir kuyu ve ticâret depoları meydana çıktı. Şehrin Ortaçağ Arap coğrafyacısı Yâkût el-Hamevî'nin Mu'cemü'l-Büldân'ında geçen "Ubâr" şehri olduğu doğrulandı. Şehir muhtemelen yerin altındaki büyük bir kireçtaşı mağarasının çökmesi sebebiyle kuma gömülmüştür, Ahkâf sûresi 24-25'te Âd kavminin "kasırga benzeri rüzgâr" ile helâki ile eş zamanlı bir tabiat hâdisesi.

The New York Times 5 Şubat 1992 sayısında "Lost City of Arabian Sands Is Found" manşetiyle keşfi duyurdu. Yedinci yüzyılda hiçbir Arap, Rub'u'l-Hâlî'nin altında gömülü antik bir megalit şehrin var olduğunu bilemezdi.