إن عدة الشهور عند الله اثنا عشر شهرا في كتاب الله يوم خلق السماوات والأرض منها أربعة حرم ۚ ذلك الدين القيم ۚ فلا تظلموا فيهن أنفسكم ۚ وقاتلوا المشركين كافة كما يقاتلونكم كافة ۚ واعلموا أن الله مع المتقين
"Doğrusu, Allah katında ayların sayısı oniki aydır. Gökleri ve yeri yarattığı günkü Allah yazısında (böyle yazılmıştır). Bunlardan dördü haram aylardır. Bu da doğru olan dinin hükmüdür. Bu sebeple bunlar hakkında nefislerinize haksızlık yapmayınız. Müşrikler size karşı topyekün savaştıkları gibi siz de onlara karşı topyekün savaş açın. Ve iyi bilin ki, Allah müttakilerle beraberdir."
هو الذي جعل الشمس ضياء والقمر نورا وقدره منازل لتعلموا عدد السنين والحساب ۚ ما خلق الله ذلك إلا بالحق ۚ يفصل الآيات لقوم يعلمون
"O Allah'dır ki, senelerin sayısını ve hesabını bilesiniz diye güneşi bir ışık, ayı da bir nur yaptı. Ve aya menziller tayin etti. Allah bunu hak olarak yarattı. O, bilecek olan bir kavim için âyetlerini ayrıntılı olarak açıklar."
وجعلنا الليل والنهار آيتين ۖ فمحونا آية الليل وجعلنا آية النهار مبصرة لتبتغوا فضلا من ربكم ولتعلموا عدد السنين والحساب ۚ وكل شيء فصلناه تفصيلا
"Biz geceyi ve gündüzü varlığımıza delalet eden birer delil kıldık. Sonra Rabbinizden bir lütuf aramanız, yılların sayısını ve hesabını bilmeniz için gecenin karanlığını silip (yerine) eşyayı aydınlatan gündüzün aydınlığını getirdik. İşte biz her şeyi uzun uzadıya anlattık."
Tevbe sûresinin otuz altıncı âyetinde şöyle buyurulur: "Şüphesiz Allâh katında, Allâh'ın gökleri ve yeri yarattığı günkü kitabında ayların sayısı on ikidir. Bunlardan dördü haram aylardır. İşte bu doğru hesabdır." Yûnus 5'te ise "Güneşi ışık (zıyâ) kaynağı, ayı (gönderilen) nur kılan, yılların sayısını ve hesabı bilesiniz diye ona menziller takdir eden O'dur" beyanı yer alır.
İki âyet birleştiğinde ortaya çıkan tablo şudur: yılın aylar bölünmesi keyfi değildir; ay'ın dünyâ etrafındaki dolanım periyodu (sinodik = 29.530589 gün) ile bağlıdır. 12 sinodik ay = 354.367 gün ≈ bir kamerî sene. Ay'ın "menzilleri", yâni hilâlin doğuşundan itibaren her gece bulunduğu ufuk konumu, eski Arapların menâzilü'l-kamer (28 menzil) olarak bildiği astronomik koordinat sistemidir; Çin'de "xiu", Hindistan'da "nakshatra" diye anılan eşdeğeridir.
Kur'ân'ın husûsiyeti, ayın sayısını "on iki" olarak Allâh'ın kitabında sâbit kılması ve "zâlike'd-dînü'l-kayyim" (işte bu doğru hesabdır) diye onaylamasıdır. Bu ifâde 13 aylı eski Yahûdî intercalation (Adar II) sistemini, 13 aylı Mâya Tzolkin'ini, 18 aylı Mısır dekan sistemini ve diğer alternatifleri çıkarır; standart astronomik hesabı kayd-ı esas alır.
Hicrî takvim, Hz. Ömer (r.a.) zamanında resmî olarak benimsendi. Bugün dünyâda hâlâ yaşayan en kadim çift kullanım takvimidir: hac, oruç, zekât hesapları kamerî; ziraat ve idâre güneş ölçeklidir. Ramazan'ın yıl içinde dolaşması (her sene ~11 gün geriye kayması) müminleri hayatlarının her mevsiminde aynı ibadetle imtihan eder, soğukta da sıcakta da, kısa günde de uzun günde de. Modern astronomi, ayın menzillerini saniyelik hassasiyetle hesaplayabilir; ancak Kur'ân, doğru hesabın çerçevesini bin dört yüz sene evvel teyîd etmiştir.
Sinodik ay periyodu 29.530589 gün (NASA JPL Ephemeris DE441). 28 lunar mansion sistemi (menâzilü'l-kamer) Avrupa öncesi astronomi: Çin "Xiu" 28, Hindistan "Nakshatra" 27/28, Arap "Menâzil" 28. 12 ay × 29.5 gün = 354 gün, güneş yılı ile 11 gün fark. Bkz: David A. King, "In Synchrony with the Heavens" (Brill, 2004-2005).
- David A. King, In Synchrony with the Heavens (Brill)
- NASA, Lunar Phases and Sidereal Period
- Britannica, Lunar Calendar
