إن عدة الشهور عند الله اثنا عشر شهرا في كتاب الله يوم خلق السماوات والأرض منها أربعة حرم ۚ ذلك الدين القيم ۚ فلا تظلموا فيهن أنفسكم ۚ وقاتلوا المشركين كافة كما يقاتلونكم كافة ۚ واعلموا أن الله مع المتقين
"Allah katında ayların sayısı, gökleri ve yeri yarattığı gün Allah'ın kitabında on iki aydır. Onlardan dördü haram aylardır. İşte dosdoğru din budur. Artık o aylarda nefislerinize zulmetmeyin. Müşrikler sizinle topluca savaştıkları gibi siz de onlarla topluca savaşın. Bilin ki Allah, takva sahipleriyle beraberdir."
هو الذي جعل الشمس ضياء والقمر نورا وقدره منازل لتعلموا عدد السنين والحساب ۚ ما خلق الله ذلك إلا بالحق ۚ يفصل الآيات لقوم يعلمون
"O, güneşi ışık ve ayı da nûr kılıp menzillerle ona takdir edendir ki yılların sayısını ve hesabı bilesiniz. Allah bunu ancak Hakk ile yarattı. O, bilen bir kavim için âyetleri ayrıntılı açıklar."
وجعلنا الليل والنهار آيتين ۖ فمحونا آية الليل وجعلنا آية النهار مبصرة لتبتغوا فضلا من ربكم ولتعلموا عدد السنين والحساب ۚ وكل شيء فصلناه تفصيلا
"Geceyi ve gündüzü iki ayet kıldık; sonra gece ayetini silip gündüz ayetini gösterici kıldık ki Rabbinizden bir lütuf arayasınız, yılların sayısını ve hesabı bilesiniz. Biz her şeyi ayrıntılı olarak açıkladık."
Tevbe suresinin otuz altıncı ayetinde şöyle buyurulur: "Şüphesiz Allah katında, Allah'ın gökleri ve yeri yarattığı günkü kitabında ayların sayısı on ikidir. Bunlardan dördü haram aylardır. İşte bu doğru hesabdır." Yunus 5'te ise "Güneşi ışık (ziya) kaynağı, ayı (gönderilen) nur kılan, yılların sayısını ve hesabı bilesiniz diye ona menziller takdir eden O'dur" beyanı yer alır.
İki ayet birleştiğinde ortaya çıkan tablo şudur: yılın aylar bölünmesi keyfî değildir; ay'ın dünya etrafındaki dolanım periyodu (sinodik = 29.530589 gün) ile bağlıdır. 12 sinodik ay = 354.367 gün, yaklaşık bir kamerî senedir. Ay'ın "menzilleri", yani hilalin doğuşundan itibaren her gece bulunduğu ufuk konumu, eski Arapların menâzilu'l-kamer (28 menzil) olarak bildiği astronomik koordinat sistemidir; Çin'de "xiu", Hindistan'da "nakshatra" diye anılan eşdeğeridir.
Kur'ân'ın hususiyeti, ayın sayısını "on iki" olarak Allah'ın kitabında sabit kılması ve "zâlike'd-dînu'l-kayyim" (işte bu doğru hesabdır) diye onaylamasıdır. Bu ifade 13 aylık eski Yahudi intercalation (Adar II) sistemini, 13 aylık Maya Tzolkin'ini, 18 aylık Mısır dekan sistemini ve diğer alternatifleri çıkarır; standart astronomik hesabı kayd-ı esas alır.
Hicrî takvim, Hz. Ömer (r.a.) zamanında resmî olarak benimsendi. Bugün dünyada hâlâ yaşayan en kadim çift kullanım takvimidir: hac, oruç, zekât hesapları kamerî; ziraat ve idare güneş ölçeklidir. Ramazan'ın yıl içinde dolaşması (her sene yaklaşık 11 gün geriye kayması) müminleri hayatlarının her mevsiminde aynı ibadetle imtihan eder, soğukta da sıcakta da, kısa günde de uzun günde de. Modern astronomi, ayın menzillerini saniyelik hassasiyetle hesaplayabilir; ancak Kur'ân, doğru hesabın çerçevesini bin dört yüz sene evvel teyid etmiştir.
Sinodik ay periyodu 29.530589 gün (NASA JPL Ephemeris DE441). 28 lunar mansion sistemi (menâzilu'l-kamer) Avrupa öncesi astronomi: Çin "Xiu" 28, Hindistan "Nakshatra" 27/28, Arap "Menâzil" 28. 12 ay x 29.5 gün = 354 gün, güneş yılı ile 11 gün fark. Bkz: David A. King, "In Synchrony with the Heavens" (Brill, 2004-2005).
- David A. King, In Synchrony with the Heavens (Brill)
- NASA, Lunar Phases and Sidereal Period
- Britannica, Lunar Calendar
