Petra ve Medyen / Eshâbu'l-Hicr

Hıcr suresinin sekseninden seksen üçüncü âyete kadar Semûd kavminin meskenleri şöyle vasfedilir: "Andolsun ki Hıcr halkı da gönderilen elçileri yalanladılar. Onlara âyetlerimizi vermiştik; fakat onlardan yüz çevirdiler. Onlar dağlardan emniyet içinde kalacakları evler oyup yontuyorlardı. Buna rağmen onları, sabaha çıkarken o korkunç çığlık yakalayıverdi." A'râf 74'te de "ovalardan saraylar ediniyor, dağları yontup evler yapıyordunuz" buyurulur.

Bugün Suudi Arabistan'ın el-Ula vilayetinde Medain Salih (klasik adı el-Hıcr) UNESCO Dünya Mirası listesinde yer alır (2008). Burada 131 anıtsal kayadan oyma kabir cephesi, 50'den fazla yazıt ve sayısız sarnıç kaza-kuru kayalara oyularak inşa edilmiştir. Bunlar her ne kadar kronolojik olarak Nebatilerin (M.Ö. I. - M.S. I. yüzyıl) eseri olsa da, Nebatiler bölgeye geldiklerinde önceki Sami halkın yarı oyma yapıları üzerine inşa ettiler; arkeolojik tabakalar M.Ö. 2. binyıl Semûd Salihi yerleşimini gösterir.

Aynı kayadan-oyma medeniyetin daha sonraki tezahürü Petra'dır (Ürdün), yine Nebatilerin başşehri, M.Ö. 4. yüzyıldan itibaren kullanılan ve "Eshâbu'l-Eyke" / Medyen havzasının kuzeyinde yer alan kayalara oyulmuş bir şehir. Khazneh (Hazine), Deir (Manastır) gibi cepheler tek parça kayadan inşa edilmiştir; Burckhardt 1812'de Petra'yı yeniden Avrupa'ya tanıttığında, Kur'ân'ın "dağları yontup evler yapıyorlardı" tasvirini doğrulayan canlı bir vesika olduğu anlaşıldı.

Charles Doughty (Travels in Arabia Deserta, 1888) ve Charles Huber Medain Salih'i ilk gören Avrupalılar olarak Kur'ân'ın tasvirinin yerinde olduğunu yazdılar. M.S. 7. yüzyılda Hıcr'in tafsilatlı tasviri Mekkeli bir tüccar için olağan olabilirdi; ne ki âyet sadece bir mimari tarif değil, kavmin helakine dair tabiat hadisesini de tasdik eder: bölge çığlık (sayha) yani şok dalgası benzeri bir ses-deprem hadisesi ile yıkıldı.