Pompeii'nin Helâki, Lût Kavmi Paraleli

Hicr sûresinin yetmiş üçüncü ve yetmiş dördüncü âyetlerinde Lût kavminin helâkı şöyle anlatılır: "Güneş doğarken o korkunç çığlık onları yakalayıverdi. Hemen oranın altını üstüne getirdik ve üzerlerine balçıktan pişirilmiş taşlar yağdırdık." Hud 82'de tabir tekrar geçer: "hicâreten min siccîl", pişirilmiş, sertleştirilmiş çamur taşları. Bu, sıradan bir taş yağmuru değil; volkanik mahreçten gelen, ısıyla pişmiş, balçık kıvamında, piroklastik tüf ve lapilli taşlarının tarifidir.

Lût kavminin yaşadığı bölge bugünkü Ölü Deniz havzasındadır; 1924'te Tall el-Hammam (Trans-Jordan) kazılarında Steven Collins ve Phillip Silvia ekibi M.Ö. 1650 dolayında bölgenin Tunguska benzeri bir kozmik patlama ile yok olduğunu bulan 2021 Scientific Reports makalesini yayımladı: erimiş kerpiç, 2000 derece plazma izleri, demir-silikat sferülleri, insan iskeletlerinde anlık ısı şoku. Aynı bölgede balçık taşlarının (sülfür içeren tüf) kavmin üzerine düştüğü doğrulandı.

Aynı helâk modelinin başka bir tarihî nümunesi Pompeii'dir. M.S. 79 yılı 24 Ağustos'unda Vezüv patladı; Plinius the Younger'ın Tacitus'a yazdığı mektupta tasvir ettiği üzere şehir saatler içinde önce hafif kül, sonra piroklastik akıntı (300-700 derecede gaz-kül-pomza karışımı) ile gömüldü. 1748'den itibaren yapılan kazılarda halkın anlık hâlinde dondurulduğu ortaya çıktı: yemek yiyen, sevişen, kaçan, ekmek pişiren bedenler kül kalıbı içinde mühürlenmiş. Pompeii'nin ahlâkî bozulmuşluğu (fresk ve grafitilerden tesbit edilen) Lût kavmi ile şâyân-ı dikkat bir paralellik arzeder.

Kur'ân, hadiseyi tek bir kavme hasretmez; tabiat kanunlarıyla helâk eden İlâhî sünneti, Vezüv'ün altındaki Pompeii'de de Lût kavminin yurdunda da aynı şekilde tezâhür ettirir: pişmiş balçık taşları, üstüne yığılan ısı, anlık don.