في أدنى الأرض وهم من بعد غلبهم سيغلبون
"Yerin en yakınında; onlar yenilgilerinden sonra da yeneceklerdir."
في بضع سنين ۗ لله الأمر من قبل ومن بعد ۚ ويومئذ يفرح المؤمنون
"Birkaç yıl içinde; öncesinde de sonrasında da iş Allah'ındır; o gün müminler sevinecektir."
Rum suresinin ilk dort ayeti soyledir: "Elif Lam Mim. Rumlar maglub edildi. (Hem de) en yakin bir yerde. Onlar bu yenilgilerinin ardindan galib geleceklerdir. Birkac (uc ila dokuz) yil icinde. Onunde de sonunda da emir Allah'indir. O gun mu'minler de sevineceklerdir." Tabiri caizse bu, Kur'an-i Kerim'in en curetkar tarihi ongorulerinden biridir.
Tarihi arka plan: M.S. 614 yilinda Sasani hukumdari II. Husrev Perviz'in komutani Sehrbaraz Kudus'u zaptetti, Mukaddes Mezar Kilisesi'ni yikip Hakiki Hac'i Tisfun'a kacirdi. 615'e gelindiginde Misir ve Suriye Sasani kontrolundeydi; Bizans tarihinde esi gorulmemis bir cokuntu hali vardi. Tam bu sirada, yani Mekke'de Muslumanlarin azinlik ve baski altinda oldugu, Bedir oncesi yillarda, Rum suresi nazil olup "fi bid'i sinin" (uc ile dokuz arasi senede) Bizans'in galib gelecegi tebsir edildi.
Kureys musrikleri bu haberi alay konusu yapti; Ubey b. Halef Hz. Ebu Bekir ile yuz develik bahse girdi (sonradan miktar artirildi, vade uzatildi). M.S. 622'de Imparator Heraklius Konstantinopolis'ten beklenmedik karsi saldiriya gecti; Anadolu, Ermenistan ve Azerbaycan uzerinden Sasani kalbine ulasti. 624 Issus zaferi, 627 Aralik Ninova Muharebesi kati neticeyi getirdi: Husrev Perviz tahttan indirildi, 628'de Hakiki Hac Kudus'e iade edildi.
Bu zafer hicretin altinci senesine, yani Bedir'in iki yil sonrasina denk geldi. Ayetin "o gun mu'minler de sevineceklerdir" beyani cift manada gerceklesti: hem Bizans Hristiyanlarinin Mecusilere galebesi, hem ayni gunlerde Muslumanlarin Hudeybiye / Hayber muvaffakiyetleri. Bahsi Ubey'in varisleri kaybetti.
Yedinci yuzyil Mekke ortaminda, devrin iki super gucunden cokenin yedi sene icinde toparlanip galebe calacagini ongormek beseri bir tahmin degildir.
Bizans-Sasani Savaşları kronolojisi: Walter Kaegi "Heraclius, Emperor of Byzantium" (Cambridge UP 2003); James Howard-Johnston "The Last Great War of Antiquity" (Oxford UP 2021). Heraklius'un 622 seferi, kontr-taarruzun başlangıcı kabul edilir. Ninova zaferi 12 Aralık 627. "Bid'" kelimesi Arapçada 3-9 arası sayıyı ifade eder (Lisanu'l-Arab).
- Walter Kaegi, Heraclius (Cambridge UP, 2003)
- Britannica, Battle of Nineveh (627)
- Lisânü'l-Arab, "bid'" maddesi
