۞ وهو الذي مرج البحرين هذا عذب فرات وهذا ملح أجاج وجعل بينهما برزخا وحجرا محجورا
"O, iki denizi salıverendir: Bu tatlı, tatlıdır; bu da tuzlu, acı tuzludur. Aralarına bir berzah ve yasaklanmış bir yasak kılmıştır."
وما يستوي البحران هذا عذب فرات سائغ شرابه وهذا ملح أجاج ۖ ومن كل تأكلون لحما طريا وتستخرجون حلية تلبسونها ۖ وترى الفلك فيه مواخر لتبتغوا من فضله ولعلكم تشكرون
"İki deniz eşit/bir olmaz: Şu tatlıdır, susuzluğu giderir, içimi kolaydır; şu da tuzlu ve acıdır. Her birinden taze et yersiniz ve takındığınız süs eşyasını çıkarırsınız. O'nun lütfundan payınızı arayasınız ve şükredesiniz diye, gemilerin denizde suları yara yara gittiğini görürsün."
لو نشاء جعلناه أجاجا فلولا تشكرون
"Dileseydik onu tuzlu acı bir su yapardık. O halde şükretseniz ya!"
Fâtır suresi 12: "İki deniz birbirine müsavi olmaz: bu tatlıdır, susuzluğu giderir, içimi hoştur (furatün saigun şerabüh); öbürü tuzlu ve acıdır (milhun ücac). Buna rağmen siz her birinden taze et yersiniz, takınacağınız süs eşyaları çıkarırsınız."
Bu ayet üç önemli hidrolojik gerçeği aynı anda vurgular:
1. İki tür suyun keskin ayrımı: Arapça'da furat (tatlı, içilebilir), ücac (tuzlu, içilemez) iki ayrı kelime. Modern bilim okyanus suyunu 35 binde tuzluluk, tatlı suyu ise <1 binde tuzluluk olarak tanımlar. Aradaki sınır o kadar keskindir ki balıkların büyük çoğunluğu sadece bir tarafta yaşayabilir.
2. Her iki sudan da et çıkar: Hem tatlı su balıkları (sazan, alabalık) hem deniz balıkları (ton, mercan, hamsi) insan beslenmesinin temel proteinlerini sağlar. Modern FAO verilerine göre dünya yıllık balıkçılık üretiminin %88'i deniz, %12'si tatlı sudan gelir.
3. Süs eşyası her iki sudan da çıkar: Klasik müfessirler bunu sadece denizden çıkan inci ve mercan olarak yorumladılar. Fakat modern bilim göstermiştir ki tatlı su istiridyeleri (Margaritifera, Hyriopsis) de inci üretir. Hatta dünya kültür inci üretiminin önemli bir kısmı tatlı su istiridyelerinden gelir. Kur'ân'ın "her ikisinden de süs eşyası çıkar" beyanı, ancak XX. yüzyıl akuakültürüyle tam anlaşılabildi.
Vâkıa 70'in tehdidi: "Eğer dilesek onu acı (ücacen) yapardık." Yağmur suyunun tatlı oluşu, atmosferik damıtma sürecinin sonucudur. Eğer Cenâb-ı Hak bu süreci değiştirseydi, içemeyeceğimiz tuzlu bir yağmur indirebilirdi.
Yedinci yüzyıl Arabı tatlı suyun tuzlu okyanustan nasıl ayrıldığını bilmezdi. Bunu ancak hidrolojik döngünün anlaşılmasıyla çağdaş bilim ortaya koydu. Kur'ân'ın furat ve ücac kelimelerini ayrı ayrı kullanması, dil inceliğinin ötesinde bir kozmolojik derinlik taşır.
Okyanus tuzluluğu ortalama 35 ‰ (35 g tuz / kg su), tatlı su <1 ‰. FAO 2022 raporu: 178 milyon ton yıllık küresel su ürünleri üretiminin %46'sı yakalanan deniz balığı, %12'si tatlı su yakalama, %42'si akuakültür. Tatlı su inci üretimi Çin'in başlıca kaynağı: Hyriopsis cumingii ve Cristaria plicata türleri.
- FAO, The State of World Fisheries and Aquaculture 2022
- USGS, Saline Water Information
- Râzî, Mefâtihu'l-Gayb, Fâtır 12 tefsiri
