Mürekkep Tükenir, Kelimeler Tükenmez

Kehf sûresi 109: "De ki: 'Rabbimin sözleri için deniz mürekkep olsa, Rabbimin sözleri tükenmeden deniz tükenirdi; bir o kadarını daha getirsek bile.'"

Lokmân 27: "Eğer yeryüzündeki ağaçlar kalem olsa, deniz de, onun ardından yedi deniz daha, mürekkep olsa, Allah'ın kelimeleri tükenmezdi."

Bu iki âyet, Allah'ın ilminin sonsuzluğu için bir analoji olarak okyanus suyunu kullanır. Modern hidroloji okyanusun büyüklüğünün ne kadar geniş olduğunu ortaya koymuştur:

Okyanus rakamları:

• Toplam hacim: 1.335 milyar km³ (~1.335 × 10⁹ km³)
• Yer küresinin %71'ini kaplar
• Ortalama derinlik: 3.682 metre
• En derin yer: Mariana Çukuru, 11.034 metre
• Dünya su rezervinin %96.5'i okyanustadır

Mürekkep analojisinin matematiği: 1 ml mürekkep ile yaklaşık 5.000 kelime yazılabilir. Eğer tüm okyanus mürekkep olsaydı:

• 1.335 × 10⁹ km³ = 1.335 × 10²¹ litre = 1.335 × 10²⁴ ml
• 1.335 × 10²⁴ × 5.000 = 6.675 × 10²⁷ kelime

Bu rakam, evrendeki tahmini galaksi sayısından (10¹¹) yüz katrilyon kat fazladır; yine de Kur'ân "Allah'ın kelimeleri tükenmez" buyurur. Bu, sonsuzluğun insan idrakini aşan bir ifâdesidir.

"Yedi deniz" tâbiri: Modern oşinografi yer küresini beş okyanusa böler (Pasifik, Atlantik, Hint, Arktik, Antarktik), yedi sayısı semboliktir. Bazı klâsik müfessirler "yedi deniz" tâbirini şu deniz/göl havzalarıyla ilişkilendirdi: Akdeniz, Kara Deniz, Hazar, Hint, Pasifik, Atlantik, Arktik. Lâkin asıl mâna, "çokluk" mefhûmunu vurgulamaktır.

Tükenmezlik temasi: Okyanus suyu döner, buharlaşma → yağmur → nehir → okyanus. Bu döngünün süresi yaklaşık 3.000 yıldır. Yâni okyanustaki tek bir su molekülü, ortalama 3.000 yılda bir yağmur olarak yere düşer. Bu da kelimelerin "tükenmez döngüsü"ne paralel bir tabiat sembolüdür.

Bediüzzaman Mektûbât'ta bu âyetleri "esmâ-i hüsnâ deryâsının uçsuz bucaksızlığı"na işâret olarak yorumlar.