Dağlar Gibi Gemiler

Rahmân sûresi 24: "Onun denizde inşa edilmiş, dağlar gibi yükselen gemileri (cevâri'l-münşeâti fi'l-bahri ke'l-a'lâm) vardır."

"el-A'lâm" kelimesi dağ veya bayrak mânâsında, Arapçada büyüklük ve yükseklik ifâdesi olarak kullanılır. Bu âyet yedinci yüzyılda nâzil olduğunda, Arap denizciliğinin en büyük gemileri 30-40 metre uzunluğunda dhow ve sambuk teknelerdi. Klâsik müfessirler bu âyeti abartılı bir benzetme olarak okudular.

Lâkin modern denizcilik, bu tasvîrin gerçek karşılıklarını üretti:

Dünyanın en büyük gemileri:

• Seawise Giant (1979), 458 metre uzunluk, 564.000 DWT. Eyfel Kulesi'nden uzun, Empire State Building'in zemininden tepesine kadar olan yüksekliğine yakın.
• Pioneering Spirit (2013), 382 metre uzunluk, 124.000 ton, 25 km/s hız.
• Symphony of the Seas (2018), 362 metre uzunluk, 18 katlı yolcu gemisi, 6.680 yolcu kapasitesi. Bir küçük şehir gibi.
• USS Gerald R. Ford uçak gemisi, 333 metre uzunluk, 100.000 ton.

Ölçek karşılaştırması:

• Empire State Building: 381 m
• Eyfel Kulesi: 330 m
• Süper tanker: 458 m

Yâni modern süper gemiler dağ silüetlerini geçen boyuttadır. Hattâ uzaydan, ISS uydusundan görünebilir büyüklüktedir.

"Münşeât", inşa edilmişler: İnşâ fiili "ihdas etmek, inşâ etmek" mânâsında olup gemi inşâ sanayii (shipbuilding) için en uygun terimdir. Yedinci yüzyıl Arabı için gemi yapılırdı; modern dünya için gemi inşâ edilir. Kur'ân'ın bu lugavî tercih, modern denizcilik mühendisliğinin sınâî veçhesini önceden vurgular.

Şûrâ 32: "Onun âyetlerinden biri de denizde dağlar gibi akıp giden gemilerdir." Burada da aynı tasvîr tekrar edilir, dağlar gibi.

Bediüzzaman Sözler'in Yirmi Üçüncü Söz'ünde gemi sanayiini "sünnetullâhın bir tatbîki" olarak yorumlar; suyun kaldırma kuvvetiyle (Arşimet prensibi) bin tonluk çelik gövdenin yüzdürülmesini, ilm-i Sâni-i Hakîm'in eseri olarak takdîm eder.