ألم تر أن الله أنزل من السماء ماء فسلكه ينابيع في الأرض ثم يخرج به زرعا مختلفا ألوانه ثم يهيج فتراه مصفرا ثم يجعله حطاما ۚ إن في ذلك لذكرى لأولي الألباب
"Görmedin mi ki Allah gökten bir su indirdi de onu yerdeki pınarlara soktu, sonra onunla renkleri muhtelif bir ekin çıkarır, sonra kurur da onu sararmış görürsün, sonra onu çerçöp kılar. Bunda öz-akıl sahipleri için bir hatırlatma vardır."
وأنزلنا من السماء ماء بقدر فأسكناه في الأرض ۖ وإنا على ذهاب به لقادرون
"Gökten bir ölçüyle su indirdik de onu yerde yerleştirdik; onu gidermeye de kâdiriz."
Zümer suresi 21: "Görmedin mi ki Allah gökten su indirdi de onu yerin pınarlarına / kanallarına (yenabi) yerlestirdi; sonra onunla rengarenk ekinler çıkardı."
Bu ayetin tarihi değeri çok büyüktür. Avrupa biliminde pınarların kaynağının yağmur olduğu fikri ancak XVII. yüzyıl sonunda kabul gördü:
Antik Yunan görüşü: Aristoteles "Meteorologica" eserinde pınarların okyanustan gelen tuzlu suyun toprakta süzülüp tatlı suya dönüştüğünü iddia etmişti. Bu görüş yaklaşık 2000 yıl boyunca Avrupa biliminde hakim kaldı.
Roma görüşü: Lucretius "De Rerum Natura"sında benzer bir açıklama yaptı; tuzlu suyun toprak filtrelerinden geçerek tatlılaştığına inanılıyordu.
Bernard Palissy (1580): Fransız çömlekçi ve doğa bilimci, pınar sularının yağmurdan geldiğini ilk kez sezgisel olarak iddia etti, ama matematiksel ispatı yoktu.
Pierre Perrault (1674): "De l'origine des fontaines" eserinde Seine nehrinin debisi ile havzasının yıllık yağışını ölçüp karşılaştırdı. Yağmurun yer altı sularını besleyebilecek miktarda olduğunu ispatladı. Bu, modern hidrolojinin başlangıcı sayılır.
Edme Mariotte (1686): Perrault'un sonuçlarını doğruladı; toprağa sızma mekanizmasını ölçtü.
**Yani Kur'ân, hidrolojik döngünün en zor anlaşılır parçasını, yağmurun yer altına sızıp pınar olarak çıkmasını, Avrupa biliminden 1.000 yıl önce zikretmiştir.**
Modern hidrojeoloji bu sızma sürecini şöyle tarif eder:
- Yağmur toprağa düşer
- İnfiltrasyon: su gözenekli toprak ve kaya katmanlarından geçer
- Akifer: geçirgen kayalık katmanda birikir
- Discharge: eğim, basınç farkı ya da fay hattıyla yüzeye çıkar (pınar)
Sahra Çölü altındaki Nubian Sandstone Aquifer System, dünyanın en büyük fosil akiferi, 150.000 km³ tatlı su barındırır. Tamamı 10.000 yıl önceki Pleistosen yağışlarından gelmiştir. Yani yağmurun yer altına yerleştirilmesi, jeolojik zaman ölçeklerinde de işleyen bir süreçtir.
Bediüzzaman Sözler'in Yirmi Dokuzuncu Söz'ünde pınar suyunu "yerin altında uzanan rahmet kanalları" olarak tasvir eder.
Modern hidroloji üç tip akifer tanımlar: confined (basınçlı), unconfined (serbest) ve perched. USGS verisi: tüm tatlı suyun %30'u yer altındadır; yüzey suları sadece %1.2. Nubian Sandstone Aquifer 2 milyon km², 150.000 km³ fosil su (Heinl & Brinkmann 1989). Pierre Perrault'un orijinal eseri Seine havzasında yıllık yağış 520 mm, akarsu debisi bunun ancak 1/6'sı, fark akifer beslemesi.
- Pierre Perrault, De l'origine des fontaines (1674)
- USGS, Groundwater Information
- Bediüzzaman, Sözler, Yirmi Dokuzuncu Söz
