وما جعلنا أصحاب النار إلا ملائكة ۙ وما جعلنا عدتهم إلا فتنة للذين كفروا ليستيقن الذين أوتوا الكتاب ويزداد الذين آمنوا إيمانا ۙ ولا يرتاب الذين أوتوا الكتاب والمؤمنون ۙ وليقول الذين في قلوبهم مرض والكافرون ماذا أراد الله بهذا مثلا ۚ كذلك يضل الله من يشاء ويهدي من يشاء ۚ وما يعلم جنود ربك إلا هو ۚ وما هي إلا ذكرى للبشر
"Biz o ateşin muhafızlarını hep melekler yaptık. Bunların sayılarını da ancak kâfirler için bir imtihan kıldık ki, kendilerine kitap verilenler kesin bilgi edinsinler, iman edenlerin de imanı artsın. Kendilerine kitap verilenler ve müminler şüpheye düşmesinler. Kalplerinde hastalık bulunanlarla kâfirler de: "Allah bu misalle ne demek istedi?" desinler. İşte böyle, Allah dilediğini şaşırtır, dilediğini de yola getirir. Rabbinin ordularını ancak Rabbin bilir. Bu, insanlar için uyarıdan başka bir şey değildir."
"Aleyhâ tis'ata aşer", "Onun üzerinde on dokuz (melek) vardır." (Müddessir 30)
Âyet, cehennemin ehlinin başında on dokuz meleğin vazifeli olduğunu beyân eder. Hemen sonraki 31. âyet ise bu sayının niçin böyle olduğunu bizzat îzâh eder: "Biz cehennemin bekçilerini ancak meleklerden kıldık. Onların sayısını da kâfirler için bir fitne (imtihan) yaptık ki, kendilerine kitap verilenler kesin olarak inansın, mü'minlerin de îmânı artsın..."
Yâni "on dokuz" bizzat Kur'ân'ın diliyle hem bir "fitne" hem bir "yakîn vesîlesi"dir. Bediüzzaman bu nevî müteşâbihâtı, "muhkemâtın hizmetine girmek şartıyla letâif" sınıfında değerlendirir.
Müteahhirîn devrinde Reşad Halife (ö. 1990) "Code 19" adıyla Kur'ân'ın bütününün 19 sayısına matematiksel olarak bağlı olduğunu iddiâ etmiş, hatta bu hesaplara aykırı düşen Tevbe sûresinin son iki âyetini Kur'ân'dan saymak gibi sapkınlıklara düşmüştür. Bu yol, ehl-i sünnet ulemâsı tarafından reddedilmiştir; zîrâ Kur'ân'ın muhâfazası nass ile sâbittir (Hicr 9) ve mütevâtir kıraatler değişmez.
Doğru yaklaşım şudur: Besmele 19 harftir ("bismillâhirrahmânirrahîm"); bu meşhûr bir mâlûmattır. Bu güzel bir letâfettir; ama "Allâh kelâmı 19 sayısının matematiksel iskeletinden ibarettir" demek aşırılıktır. Bediüzzaman, "Kur'ân'ın i'câzı, beyân, belâgat, gayb, teşrî' ve sayı vücûhu birlikte alındığında zuhûr eder; tek vechi mutlaklaştırmak diğerlerine zulümdür" der.
İlginç bir tevâfuk: 19 bir asal sayıdır ve bilgi teorisinde Hamming kodlarında hatâ-tespit özellikleri olan sayılardandır. Lâkin tekrar vurgulayalım: muhkem âyetin ifâdesiyle on dokuz "fitne ve yakîn"dir; bizden istenen, sayının arkasındaki Sâni'in hikmetine îmân etmektir, sayıyı putlaştırmak değil.
19 bir asal sayıdır ve 19 = 10 + 9 toplamı tek basamaklı asalları (3, 5, 7, 11, 13, 17, 19) tamamlar. Hamming kodları gibi hatâ düzeltici kodlarda asal sayılar pozisyon dağılımı için tercih edilir. Bilgi teorisinde Shannon limiti, bu nevî asal-tabanlı yapıların matematiksel zenginliğini gösterir.
- Bediüzzaman Said Nursî, Şuâlar (Birinci Şuâ)
- Fahreddin Râzî, Mefâtîhu'l-Gayb (Müddessir 30 tefsiri)
- Britannica, Prime Numbers
