Yoruma Açık Burhan
Bu burhandaki ilmî dayanak henüz kesinlik kazanmamıştır. Kur'ân'ın işâret ettiği hakikat ile modern bilimin kesişim noktası üzerinde çalışmalar devam etmektedir. Okuyucu, safiye (temiz kalp) ile yaklaşmalı; kesin iman ile zan arasındaki farkı gözetmelidir.
"De ki: Rabbim ilmimi artır." (Tâhâ 20:114), Bu burhan, ilimde derinleşme niyetiyle sunulmuştur, kesin delil olarak değil.
إنا نحن نزلنا الذكر وإنا له لحافظون
"Zikr'i biz indirdik biz ve onu koruyacak olan da biziz."
لا يأتيه الباطل من بين يديه ولا من خلفه ۖ تنزيل من حكيم حميد
"Bâtıl ona ne elleri arasından gelir, ne de arkasından. Hakîm, Hamîd'in indirilişidir."
Kur'ân-ı Kerîm üzerinde yapılan i'câz-ı adedî (sayısal icaz) çalışmaları, lafızlar arasında hayret verici matematiksel muvazeneler ortaya koyar. Mısırlı yazar Abdürrezzak Nevfel'in 1959'da yayınladığı "el-İ'câzu'l-Adedî li'l-Kur'âni'l-Kerîm" eseri, bu tür tevafukları sistemli olarak derler.
Bazı misaller şunlardır: "ed-dünya" (dünya) ve "el-âhiret" (âhiret) kelimeleri Kur'ân'da 115'er defa geçer. "el-melâike" (melekler, tüm türevleriyle) ile "eş-şeyâtîn" (şeytanlar) 88'er defa zikredilir. "el-hayât" (hayat) ile "el-mevt" (ölüm) 145'er kez tekerrür eder. "el-harr" (sıcaklık) ile "el-bard" (soğukluk) 4'er defa, "es-sâlihât" (iyi ameller) ile "es-seyyiât" (kötü ameller) 167'şer defa gelir.
Yedi gün ardından on iki ay zikredilir; "yevm" (gün) tekil haliyle 365 defa, çoğul "eyyâm" ve "yevmeyn" halleri toplamı 30'u (ay günleri) verir. "Şehr" (ay) 12 defa zikredilir, sene mefhumuyla birebir uyumludur.
Bedîüzzaman, "Kur'ân'da hiçbir şey tesadüfî değildir; her harf, her kelime, her sayı, ezel ilminden bir nakıştır" der. Ancak bu mevzuda dikkatli olmak gerekir: İ'câz-ı adedî, Kur'ân'ın mucize yönlerinden sadece biridir ve asıl icaz yerine geçmez. Aşırı zorlamalardan, "Allah" ismi 19'a tam bölünür diye 19 sayısına saplanan Reşad Halife gibi sapkınlıklardan korunulmalı, sağlam nakil esas alınmalıdır. Ayrıca rakamlar Hafs rivayetine göre değişebilir; zorlamasız, açıkça gözlemlenen muvazeneler icazın delili olarak kabul edilir.
Not: Sayısal tevafuk iddialarının çoğu, hangi kelimelerin sayılacağı konusunda seçici davranır. Aynı kökten gelen farklı formları sayıp saymama keyfî olabilir. Bu yüzden bilimsel bir delil olarak sunulmamalıdır.
Modern bilgisayarlı korpus analizleri (Tanzil, Quranic Arabic Corpus) Hafs rivayetinde 77 bin küsur kelime sayar. Abdürrezzak Nevfel, Bessam Cerrar, Fadıl Samerrai gibi yazarlar bu korpus üzerinden tevafukları yayınlamıştır. İstatistik tabiatı bakımından bazı eşleşmeler tesadüfi olabilir; çoklu kavram-zıt eşleşmelerinin sıklığı şans dağılımının dışında olabilir, ancak metodoloji tartışmalıdır.
- Abdurrezzâk Nevfel, el-İ'câzu'l-Adedî li'l-Kur'âni'l-Kerîm
- Bediüzzaman Said Nursî, Mektubat (29. Mektub, Birinci Kısım)
- Quranic Arabic Corpus
