Kelime Tevâfukları (İ'câz-i Adedî)

Kur'ân-ı Kerîm üzerinde yapılan i'câz-i adedî (sayısal îcâz) çalışmaları, lafızlar arasında hayret verici matematiksel muvâzeneler ortaya koyar. Mısırlı müellif Abdurrezzâk Nevfel'in 1959'da neşrettiği "el-İ'câzu'l-Adedî li'l-Kur'âni'l-Kerîm" eseri, bu nevî tevâfukları sistematik olarak derler.

Bâzı misâller şunlardır: "ed-dünyâ" (dünyâ) ve "el-âhirat" (âhiret) kelimeleri Kur'ân'da 115'er defa geçer. "el-melâike" (melekler, tüm türevleriyle) ile "eş-şeyâtîn" (şeytanlar) 88'er defa zikredilir. "el-hayât" (hayât) ile "el-mevt" (ölüm) 145'er kez tekerrür eder. "el-harr" (sıcaklık) ile "el-bard" (soğukluk) 4'er defa, "es-sâlihât" (iyi ameller) ile "es-seyyiât" (kötü ameller) 167'şer defa gelir.

Yedi gün ardından on iki ay zikredilir; "yevm" (gün) tekil hâliyle 365 defa, çoğul "eyyâm" ve "yevmeyn" hâlleri toplamı 30'u (ay günleri) verir. "Şehr" (ay) 12 defa zikredilir, sene mefhûmuyla bire bir mütabık.

Bediüzzaman, "Kur'ân'da hiçbir şey tesâdüfî değildir; her harf, her kelime, her sayı, ezel ilminden bir nakıştır" der. Ancak bu mevzuda dikkatli olmak gerekir: İ'câz-i adedî, Kur'ân'ın tahaddî vechinin tek vechi değil, sâir vücûh-u i'câzın yanına eklenen bir letâfettir. Aşırı zorlamalardan, "Allâh" ismi 19'a tam bölünür diye 19 sayısına saplanan Reşad Halife gibi sapkınlıklardan tahaffuz edilmeli, sahih nakil esâs alınmalıdır. Ayrıca rakamlar Hafs rivâyetine göre değişebilir; tekellüfsüz, açıkça müşâhede edilen muvâzeneler i'câzın hücceti olarak kabul edilir.