إن عدة الشهور عند الله اثنا عشر شهرا في كتاب الله يوم خلق السماوات والأرض منها أربعة حرم ۚ ذلك الدين القيم ۚ فلا تظلموا فيهن أنفسكم ۚ وقاتلوا المشركين كافة كما يقاتلونكم كافة ۚ واعلموا أن الله مع المتقين
"Doğrusu, Allah katında ayların sayısı oniki aydır. Gökleri ve yeri yarattığı günkü Allah yazısında (böyle yazılmıştır). Bunlardan dördü haram aylardır. Bu da doğru olan dinin hükmüdür. Bu sebeple bunlar hakkında nefislerinize haksızlık yapmayınız. Müşrikler size karşı topyekün savaştıkları gibi siz de onlara karşı topyekün savaş açın. Ve iyi bilin ki, Allah müttakilerle beraberdir."
هو الذي جعل الشمس ضياء والقمر نورا وقدره منازل لتعلموا عدد السنين والحساب ۚ ما خلق الله ذلك إلا بالحق ۚ يفصل الآيات لقوم يعلمون
"O Allah'dır ki, senelerin sayısını ve hesabını bilesiniz diye güneşi bir ışık, ayı da bir nur yaptı. Ve aya menziller tayin etti. Allah bunu hak olarak yarattı. O, bilecek olan bir kavim için âyetlerini ayrıntılı olarak açıklar."
والقمر قدرناه منازل حتى عاد كالعرجون القديم
"Ay'a gelince, ona menziller tayin ettik. Nihayet o eski hurma salkımının çöpü gibi (yay haline) dönmüştür."
"Şüphesiz Allâh nezdinde ayların sayısı, gökleri ve yeri yarattığı günden beri Allâh'ın yazısında (Levh-i Mahfûz'da) on ikidir." (Tevbe 36)
"Güneşi ışık, ay'ı nûr yapan ve yılların sayısını ve hesâbını bilesiniz diye ona menziller takdir eden O'dur." (Yûnus 5)
"Ay'a da menziller takdir ettik. Nihâyet o, eski hurma dalı gibi (yay şekilli, ince) hâle döner." (Yâsîn 39)
Bu üç âyet birlikte okunduğunda, Kur'ân'ın kozmik takvim sisteminin matematiksel iskeletini açıkça çizdiği görülür. On iki ay; bir kamerî yılda 12 × 29.53 = 354.36 gün, bir şemsî yılda 365.24 gün. Ay'ın "menzilleri" (menâzil), modern astronomide 28 lunar mansion (kamerî konak) olarak bilinen ve İslâm öncesi Arap astronomisinde de mâlûm olan astronomik istasyonlara işâret eder.
Sayısal mühendislik şudur: 28 menzil, 4 hafta × 7 gün = 28 günlük bir döngü meydana getirir. 30 gün ay (büyük ay) ile 29 gün ay (küçük ay) sırayla gelerek 354 günü tamamlar. 12 × 30 = 360 değil, 12 × 29.53 ≈ 354 gün, Kur'ân hiçbir zaman "her ay 30 gündür" demez; sâdece "ay sayısı 12'dir" der ve "menziller" tâbirini kullanır. Bu, ay'ın gerçek sinodik periyoduna (29.53 gün) tam mütâbıktır.
Yâsîn 39'daki "urcûnu'l-kadîm" (eski kuru hurma dalı) teşbihi, ay'ın hilâl şekline dönüşümünü târif eder; modern astronomi bu evreyi "waning crescent" (zayıflayan hilâl) olarak adlandırır. Hurma dalının yay şekli, hilâlin yay şekli ile geometrik birebir benzerlik taşır.
İlginç matematiksel tevâfuk: Kur'ân'da "yevm" (gün) tekil hâlinde 365 defa, "şehr" (ay) 12 defa zikredilir, şemsî yıl gün sayısı ve ay sayısıyla birebir. Bediüzzaman'ın tâbiriyle: "Ay ve güneş, semâda asılmış iki büyük takvim sayfasıdır; her gece, her sabah Hâlık'ın isimlerini tasdîk ederler."
Sinodik kamerî ay 29.5305882 gün; 12 ay = 354.367 gün. Tropikal şemsî yıl 365.2422 gün; aradaki 11 gün fark, hicri yılın gregoryen yıla göre senede 11 gün geri kaymasını sebebleştirir. 28 lunar mansion sistemi, Çin (二十八宿), Hint (Nakshatra) ve Arap astronomilerinde paralel olarak mâlûmdur, ay'ın 27.32 günlük sidereal periyoduna bağlıdır.
- Britannica, Lunar Calendar
- NASA, Moon Phases
- Bediüzzaman Said Nursî, Mesnevî-i Nûriye
