Pulsar Darbelerinin Matematiksel Hassâsiyeti (Târık)

"Semâya ve Târık'a andolsun! Târık'ın ne olduğunu sana ne bildirdi? O, (karanlığı) delip geçen yıldızdır." (Târık 1-3)

"Târık" kelimesi Arapça'da "kapıyı çalan, vuran, çarpan" mânâsına gelir; "tarka" kökünden türemiştir. "en-Necmu's-sâkıb" (delip geçen yıldız) tâbiri ise, ışığının karanlık perdesini delerek geldiği yıldız demektir.

1967'de Cambridge'de doktora talebesi Jocelyn Bell Burnell, radyo teleskobunda son derece muntazam, saniye altı periyotlarla "ping... ping... ping..." diyen sinyaller tespit etti. O kadar düzenliydi ki başlangıçta "LGM-1" (Little Green Men - Küçük Yeşil Adamlar) lâkabıyla anıldı, dünya dışı medeniyet sandılar. Sonradan bunların nötron yıldızlarının manyetik kutuplarından yayılan radyo darbeleri olduğu, yâni "pulsar" (pulsating star) olduğu anlaşıldı.

Pulsarlar, atomik saatler kadar hassâsiyetle "vururlar", bâzı milisaniye-pulsarlarının periyodu o kadar düzenlidir ki, GPS uydularından dahi hassas konum tespiti için kullanılabilir. NASA'nın "X-ray Pulsar Navigation" (XNAV) projesi, pulsarları derin uzay seyrüseferi için "kozmik fenerler" olarak kullanır. SEXTANT misyonu, Uluslararası Uzay İstasyonu üzerinde 2017'de pulsar navigasyonunu canlı tatbîk etmiştir.

Matematiksel olarak hayret verici şudur: bir milisaniye-pulsarının periyot kararlılığı 10⁻¹⁵ mertebesindedir; yâni binlerce yıl sonra bile sapma mikro-saniye altındadır. Bu, sezyum atomik saatlerine yakın bir hassâsiyettir.

Târık sûresinin "vuran, çarpan" tâbiri, modern astrofiziğin pulsar isimlendirmesiyle birebir mütabıktır. Bediüzzaman, "Sâni-i Hakîm, kâinatın her noktasına bir saat takmıştır; pulsarlar, semâda asılmış ezel saatleridir" demişcesine, Sözler'de "yıldızların intizâmı tesâdüf değil, ilâhî takvîmdir" der. Saniyede 716 defa dönen PSR J1748-2446ad gibi pulsarlar, gerçekten karanlığı "delip geçen vurucu yıldızlardır".