ولبثوا في كهفهم ثلاث مائة سنين وازدادوا تسعا
"Onlar, mağaralarında üçyüz yıl kadar kaldılar ve dokuz yıl da buna ilave etmişlerdir."
قل الله أعلم بما لبثوا ۖ له غيب السماوات والأرض ۖ أبصر به وأسمع ۚ ما لهم من دونه من ولي ولا يشرك في حكمه أحدا
"De ki: "Onların ne kadar kaldıklarını Allah daha iyi bilir." Göklerin ve yerin gaybı O'na aittir. O ne güzel görendir! O ne mükemmel işitendir! Onların, O'ndan başka bir yardımcısı yoktur. O, kendi hükümranlığına kimseyi ortak etmez."
"Onlar mağaralarında üç yüz sene kaldılar ve dokuz da ilâve ettiler." (Kehf 25)
Bu âyet, ilk bakışta basit bir sayı tekrarı gibi görünür: niçin "üç yüz dokuz sene" demek varken "üç yüz sene ve dokuz daha" denilmiştir? Klasik müfessirler bu inceliği iki ayrı takvimin işâreti olarak yorumlamışlardır: üç yüz sene şemsî (güneş yılı), üç yüz dokuz sene kamerî (kamer yılı) hesâbıdır.
Matematiksel olarak hadise şudur: bir şemsî yıl 365.2422 gün, bir kamerî yıl ise 354.367 gündür. 300 şemsî yıl tam olarak 309 kamerî yıla tekabül eder; nispet 365.2422 / 354.367 ≈ 1.0307 ve 309/300 = 1.03'tür. Yâni Kur'ân, çağında ne astronomik tablolar ne de hassas takvim dönüşümü olmadığı bir devirde, iki takvim sistemi arasındaki tam matematiksel orana işâret etmiştir.
Bâzı muâsır müfessirler bu nispeti, π (pi) sayısının yaklaşık değeri olan 22/7 ≈ 3.1428 ile irtibatlandırmaya çalışmış olsa da daha sağlam yorum şudur: 309/300 oranı kameri/şemsi dönüşümünün tam matematiksel ifâdesidir ve ondalık hassâsiyetle 1.03 verir. Bu, çölde okuma yazma bilmeyen Ümmî bir Nebî'nin (asm) lisânından gelen bir hesabın, modern astronomi ile birebir mütabık olduğunun delîlidir.
Ayet hemen ardından "De ki: Onların ne kadar kaldıklarını en iyi Allâh bilir" buyurarak, bu sayının arkasındaki bilginin beşeri olmadığını da ihtâr eder. Bediüzzaman İşârâtu'l-İ'câz'da, "Kur'ân'ın sayılarındaki muvâzene, tesâdüf değil, ilm-i ezelînin nakışıdır" der. Üç yüz dokuzun arkasında kamerî-şemsî takvim mühendisliği gizlidir.
Tropikal yıl 365.24219 gün, sinodik kamerî ay 29.53059 gün, kamerî yıl 12 × 29.53059 = 354.367 gün. 300 × 365.2422 / 354.367 = 309.21 ≈ 309 kamerî yıl. Bu dönüşüm, Hicri-Miladi takvim çevirim formülü olarak hâlâ kullanılır: M = H × 0.97 + 622.
- Bediüzzaman Said Nursî, İşârâtu'l-İ'câz
- Britannica, Lunar and Solar Calendars
- Fahreddin Râzî, Mefâtîhu'l-Gayb (Kehf 25 tefsiri)
