Yoruma Açık Burhan
Bu burhandaki ilmî dayanak henüz kesinlik kazanmamıştır. Kur'ân'ın işâret ettiği hakikat ile modern bilimin kesişim noktası üzerinde çalışmalar devam etmektedir. Okuyucu, safiye (temiz kalp) ile yaklaşmalı; kesin iman ile zan arasındaki farkı gözetmelidir.
"De ki: Rabbim ilmimi artır." (Tâhâ 20:114), Bu burhan, ilimde derinleşme niyetiyle sunulmuştur, kesin delil olarak değil.
ولبثوا في كهفهم ثلاث مائة سنين وازدادوا تسعا
"Mağaralarında üç yüz yıl kaldılar ve dokuz daha arttı."
قل الله أعلم بما لبثوا ۖ له غيب السماوات والأرض ۖ أبصر به وأسمع ۚ ما لهم من دونه من ولي ولا يشرك في حكمه أحدا
"De ki: "Allah, kaldıkları süreyi daha iyi bilir." Göklerin ve yerin gaybı O'nundur. O ne güzel görür, O ne güzel işitir! Onların O'ndan başka bir Veliyy'i yoktur ve O, hükmünde hiçbir biri şirk koşmaz."
"Onlar mağaralarında üç yüz sene kaldılar ve dokuz da ilave ettiler." (Kehf 25)
Bu âyet, ilk bakışta basit bir sayı tekrarı gibi görünür: niçin "üç yüz dokuz sene" demek varken "üç yüz sene ve dokuz daha" denilmiştir? Klasik müfessirler bu inceliği iki ayrı takvimin işareti olarak yorumlamışlardır: üç yüz sene şemsî (güneş yılı), üç yüz dokuz sene kamerî (kamer yılı) hesabıdır.
Matematiksel olarak hâdise şudur: bir şemsî yıl 365.2422 gün, bir kamerî yıl ise 354.367 gündür. 300 şemsî yıl tam olarak 309 kamerî yıla tekabül eder; nispet 365.2422 / 354.367 yaklaşık 1.0307 ve 309/300 = 1.03'tür. Yani Kur'ân, çağında ne astronomik tablolar ne de hassas takvim dönüşümü olmadığı bir devirde, iki takvim sistemi arasındaki tam matematiksel orana işaret etmiştir.
Bazı çağdaş yorumcular bu nispeti, pi sayısının yaklaşık değeri olan 22/7 ile ilişkilendirmeye çalışmış olsa da daha sağlam yorum şudur: 309/300 oranı kamerî/şemsî dönüşümünün tam matematiksel ifadesidir ve ondalık hassasiyetle 1.03 verir. Bu, çölde okuma yazma bilmeyen Ümmî bir Nebi'nin (asm) lisanından gelen bir hesabın, modern astronomi ile birebir uyumlu olduğunun delilidir.
Âyet hemen ardından "De ki: Onların ne kadar kaldıklarını en iyi Allah bilir" buyurarak, bu sayının arkasındaki bilginin beşerî olmadığını da ihtar eder. Bedîüzzaman İşârâtü'l-İ'câz'da, "Kur'ân'ın sayılarındaki muvâzene, tesadüf değil, ilm-i ezelînin nakışıdır" der. Üç yüz dokuzun arkasında kamerî-şemsî takvim mühendisliği gizlidir.
Not: Bu burhan, sayısal tesadüflere dayandığı için bilimsel kesinlik taşımaz. Takvim dönüşümü doğru olsa da, pi sayısı veya başka matematik sabitleriyle kurulan bağlantılar tartışmalıdır.
Tropikal yıl 365.24219 gün, sinodik kamerî ay 29.53059 gün, kamerî yıl 12 x 29.53059 = 354.367 gün. 300 x 365.2422 / 354.367 = 309.21 yaklaşık 309 kamerî yıl. Bu dönüşüm, Hicrî-Miladî takvim çevirim formülü olarak hâlâ kullanılır: M = H x 0.97 + 622.
- Bediüzzaman Said Nursî, İşârâtü'l-İ'câz
- Britannica, Lunar and Solar Calendars
- Fahreddin Râzî, Mefâtihu'l-Gayb (Kehf 25 tefsiri)
