Kozmik Mesafeler ve Ölçü (Mearic, Secde 5)

"O, gökten yere kadar her işi düzenleyip yönetir. Sonra (bütün bu işler) miktarı sizin saydıklarınızdan bin yıl olan bir günde O'na yükselir." (Secde 5)

"Melekler ve Ruh, miktarı elli bin yıl olan bir günde O'na yükselirler." (Mearic 4)

"Senden azabı çabuklaştırmanı istiyorlar. Allah sözünden asla dönmez. Şüphesiz Rabbinin nezdinde bir gün, sizin saymakta olduklarınızdan bin yıl gibidir." (Hac 47)

Bu üç âyet birlikte okunduğunda, Kur'ân'ın zaman ölçüsünün rölatif olduğuna dair hayret verici bir işaret görülür. Bin sene ile elli bin sene arasındaki nispet, gözleme ve referans çerçevesine bağlıdır.

Modern fizikte Einstein'in genel izafiyet teorisi (1915) ispatladı ki, zaman gözlemcinin hız ve gravite alanına göre değişir. Yerçekimi kuvvetli bir alanda zaman yavaşlar (gravitational time dilation); ışık hızına yakın hareket eden bir cismin zamanı yavaşlar (special relativistic dilation). Bir nötron yıldızının yüzeyinde geçen 1 gün, yer yüzünde geçen yıllara tekabül edebilir.

Bazı çağdaş yazarlar, Mearic 4'teki "elli bin sene" tabirinin ışık hızının matematiksel hesabı için bir ipucu olabileceğini hesaplamışlardır. Bu hesaplar tartışmalıdır ve ihtiyatla yaklaşılmalıdır; ama âyetin "rölatif zaman" prensibini zımnen içerdiği açıktır.

Bedîüzzaman 32. Söz'de, "İnsanın saydığı zaman küçük bir saatin akrebi gibidir; melâikenin günü ise büyük yıldızların yörüngeleri gibi bin sene, elli bin sene tutar" der. Kur'ân'ın zaman tabirleri "saatlerce, günlerce" gibi mutlak değil, daima "Rabbin nezdinde", "kendi sayınızla" gibi izafî kayıtlarladır. Modern kozmolojinin zaman dilatasyonu kavramı, bu izafetin matematiksel formüle dökülmüş halidir.

Not: Âyetlerin izafiyet teorisine işaret ettiği iddiası tartışmalıdır. Âyetler, meleklerin yükselme mesafesinin insan ölçeğindeki karşılığını anlatır. Bu iddia bilimsel bir delil olarak sunulmamalıdır.