Tabiattaki Altın Oran (φ ≈ 1.618)

"Şüphesiz Biz her şeyi bir ölçüye (kader) göre yarattık." (Kamer 49)

"O, her şeyi yaratıp ona bir nizâm vermiş ve bir ölçü (takdîr) ile takdîr etmiştir." (Furkân 2)

"Yaratıp düzene koyan, takdîr edip yol gösteren O'dur." (A'lâ 2-3)

Altın oran (φ, "phi") matematikteki en hayret verici sayılardan biridir: φ = (1 + √5) / 2 ≈ 1.6180339887... Bu sayı şöyle bir özelliğe sahiptir: bir doğru parçası iki kısma öyle bölünür ki, büyük parçanın küçüğe oranı, bütünün büyük parçaya oranına eşittir. Yâni a/b = (a+b)/a = φ.

Tabiatta bu oran hayret verici sıklıkta tezahür eder. Ayçiçeğinin tohum dizilişinde 21/13, 34/21, 55/34 gibi nispetler görünür, bunlar Fibonacci sayılarının ardışık oranları olup limitte φ'ye yakınsar. Çam kozalaklarındaki sarmal sayıları, papatya yapraklarının dizilişi, ananas pullarının spirali, hep φ tabanlıdır. Hatta DNA çift sarmalının bir tam dönüşü 34 angström uzunluğunda, 21 angström genişliğindedir, yine 34/21 = Fibonacci nispeti.

Daha makro ölçekte, samanyolu galaksisi gibi spiral galaksilerin kollarının açılma açısı (logaritmik spiral) φ tabanlıdır. İnsan vücudunda parmak boğum oranları, kulak sarmalı (cochlea), yüz simetrisi de φ ile irtibatlıdır. Mısır piramitleri, Yunan Parthenon'u, Leonardo da Vinci'nin Mona Lisa'sı bu oranı tatbîk eder.

Kur'ân'ın "her şeyi bir ölçü ile yarattık" (kulle şey'in halaknâhu bi-kader) tâbiri, modern bilimin keşfettiği bu evrensel matematiksel ölçünün mücmel bir ifâdesidir. Bediüzzaman, "Kâinatta nâ-mütenâhî nakışlar var, fakat hepsi tek bir İlim'den, tek bir Ölçü'den çıkar; hiçbiri tesâdüf değildir" der. Altın oran, "kader" (ölçü) kelimesinin matematiksel bir tezahürüdür.

Aşırılığa düşmemek lâzım: her güzel şey φ'ye dayanmaz; ama tabiatta φ'nin sıklığı tesâdüfle açıklanamayacak kadar kasıtlıdır.