Ümitler Kesildikten Sonra Yağmur

Şûrâ sûresi 28: "O, insanlar ümitlerini kestikten sonra (mâ ba'di mâ kanitû) yağmuru indiren ve rahmetini her tarafa yayandır. O, gerçek dosttur, çok övülendir."

Bu âyetin meteorolojik veçhesi, kuraklığın sonu hakkında ince bir gerçeği işâret eder: kuraklık çoğu kez ânî sona erer, dereceli değil.

Modern atmosfer dinamiği bu ânîliği şöyle açıklar:

1. Atmosferik blok desenleri: Uzun süreli kuraklık, çoğu zaman üst troposferde sabit hâle gelmiş bir yüksek basınç sırtının (omega blok, rex blok) sonucudur. Bu blok, fronları ve nemli hava kütlelerini bölgeden uzak tutar. Blok bir kez çözüldüğünde, biriken nem çok hızlı bir şekilde bölgeye akar, yağışlar günler içinde başlar.

2. ENSO geçişleri: El Niño / La Niña dönüşümleri Pasifik Okyanusu sıcaklığını değiştirir; bu da küresel hava akımlarını yeniden düzenler. Bir bölgede çok yıllık kuraklık, bir ENSO dönüşümüyle birden bire çok yağışlı bir döneme geçebilir.

3. Atmospheric river: Sahra ile Atlantik arasında, ya da Pasifik ile Kuzey Amerika arasında oluşan dar nem bantları, normalde çok kuru bölgelere ânî olarak büyük miktarda su getirebilir.

Tarihsel olarak Kabe-i Muazzama'nın susuz yıllarında, Mekke'nin ümitsiz hâlinden sonra gelen ilk yağışlar dönemin Ensâr ve sahâbe için derin bir manevî tecrübe olmuştur. Hattâ Hz. Peygamber (s.a.v.) yağmur duâsı sonrası ânî yağışları "istiska" olarak isimlendirmiştir.

Bediüzzaman Sözler'de bu âyeti "rahmet-i Rahmân'ın bir tezâhürü" olarak yorumlar: insanın acziyeti en derin noktadayken Allah'ın gönderdiği rahmet, tabiat kanunlarının üstünde bir İlâhî ikram olarak tecellî eder.