وهو الذي ينزل الغيث من بعد ما قنطوا وينشر رحمته ۚ وهو الولي الحميد
"O, ümitlerini kestikten sonra yağmuru indiren ve rahmetini yayandır. O Veliyy'dir, Hamîd'dir."
Şura suresi 28: "O, insanlar ümitlerini kestikten sonra (ma ba'di ma kanitu) yağmuru indiren ve rahmetini her tarafa yayandır. O, gerçek dosttur, çok övülendir."
Bu âyetin meteorolojik veçhesi, kuraklığın sonu hakkında ince bir gerçeği işaret eder: kuraklık çoğu kez ani sona erer, dereceli değil.
Modern atmosfer dinamiği bu aniliği şöyle açıklar:
1. Atmosferik blok desenleri: Uzun süreli kuraklık, çoğu zaman üst troposferde sabit hale gelmiş bir yüksek basınç sırtının (omega blok, rex blok) sonucudur. Bu blok, fontları ve nemli hava kütlelerini bölgeden uzak tutar. Blok bir kez çözüldüğünde, biriken nem çok hızlı bir şekilde bölgeye akar.
2. ENSO geçişleri: El Nino / La Nina dönüşümleri Pasifik Okyanusu sıcaklığını değiştirir. Bir bölgede çok yıllık kuraklık, bir ENSO dönüşümüyle birden bire çok yağışlı bir döneme geçebilir.
3. Atmospheric river: Sahra ile Atlantik arasında ya da Pasifik ile Kuzey Amerika arasında oluşan dar nem bantları, normalde çok kuru bölgelere ani olarak büyük miktarda su getirebilir.
Bedîüzzaman Sözler'de bu âyeti "rahmet-i Rahmân'ın bir tezahürü" olarak yorumlar: insanın acziyeti en derin noktadayken Allah'ın gönderdiği rahmet, tabiat kanunlarının üstünde bir İlâhî ikram olarak tecelli eder.
NOAA Climate Prediction Center verisi: ENSO faz değişimleri (El Nino → La Nina veya tersi) 6-9 ay içinde küresel yağış desenlerinde köklü değişikliğe sebep olur. Atmospheric river olayları (Newell et al. 1992, GRL) küresel troposferik nem akışının %90'ından sorumludur. Omega blok desenleri 7-21 gün sürer; çözüldüğünde stuttering jet stream nem akışını serbest bırakır.
- NOAA CPC, ENSO Diagnostics
- Newell R.E. et al., Tropospheric rivers, GRL 1992
- İbn Kesîr Tefsiri, Sûra 28
