ويستعجلونك بالعذاب ولن يخلف الله وعده ۚ وإن يوما عند ربك كألف سنة مما تعدون
"Azap ile acele istiyorlar senden. Allah vaadinden asla dönmeyecektir. Rabbinin katında bir gün, sizin saydığınızdan bin yıl gibidir."
يدبر الأمر من السماء إلى الأرض ثم يعرج إليه في يوم كان مقداره ألف سنة مما تعدون
"İşi gökten yere çekip çevirir, sonra sizin saymakta olduğunuz miktarı bin yıl olan bir günde O'na yükselir."
تعرج الملائكة والروح إليه في يوم كان مقداره خمسين ألف سنة
"Melekler ve Rûh, ölçüsü elli bin yıl olan bir günde O'na yükselir."
قالوا لبثنا يوما أو بعض يوم فاسأل العادين
"Dediler ki: "Bir gün ya da bir günün bir kısmı kadar kaldık; sayanlara sor.""
"Senden, azabın çabuk gelmesini istiyorlar. Allah, vaadinden asla dönmez. Şüphesiz Rabbinin katında bir gün, sizin saydıklarınızdan bin yıl gibidir." (Hac 47)
Mearic 4. âyet ise farklı bir oran zikreder: "Melekler ve Ruh oraya, miktarı (dünya ölçüsüyle) elli bin yıl olan bir günde yükselirler." Buna karşılık Secde 5'te "bin yıl" oranı geçer. Görünüşte bir çelişki var sanılabilir; fakat Einstein'in 1905 ve 1915'te formüle ettiği özel ve genel izafiyet teorisinin ışığında bu farklı oranlar tam yerine oturur: zaman mutlak değil, izafidir; gözlemcinin hızına ve çevresindeki kütleçekim alanına göre değişir.
Özel izafiyet (1905): Hareket eden bir cisim için zaman yavaşlar (zaman dilatasyonu). Işık hızına yakın hareket eden bir uzay aracında geçen 1 saat, dünyadaki gözlemci için yıllar olabilir. Atom saatleri uçaklarla taşındığında, durağan saatlere göre nanosaniye mertebesinde geri kaldıkları ölçülmüştür (Hafele-Keating deneyi, 1971).
Genel izafiyet (1915): Kütleçekim alanları zamanı yavaşlatır. Karadelik ufkuna yakın 1 saat, uzaktan bakana milyarlarca yıl gibi görünür. GPS uydularındaki saatler, kütleçekiminin daha zayıf olduğu yörüngede yer saatlerinden günde ~38 mikrosaniye ileri gider; bu düzeltilmezse GPS koordinatları günde ~10 km kayar.
Mü'minûn 112-113. âyetlerde, kıyamet günü ölülere "Yeryüzünde kaç sene kaldınız?" diye sorulur, onlar "Bir gün veya bir günün bir kısmı" derler. Bu da algılanan zamanın, hâl değişiminde nasıl deformasyona uğradığını gösterir. Kabir hayatında geçen "bin sene", âyetler ışığında, izafi bir zaman ölçeğinde "bir gün" gibi geçebilir.
Bediüzzaman, Lemeât'ta "Zaman, ihtiyarî bir nisbettir; her âlemin kendi zamanı vardır" der. Berzah, mahşer, cennet zamanları dünya zamanından farklıdır.
Lorentz faktörü g = 1/sqrt(1-v^2/c^2). v = 0.999c'de g = 22.4. GPS düzeltme: özel izafiyet günde 7 mikrosaniye geri, genel izafiyet 45 mikrosaniye ileri, net 38 mikrosaniye ileri. Karadelik ufkunda zaman tamamen donar (uzak gözlemciye göre).
- Einstein, A. (1915), General Relativity
- NASA, Relativity & GPS
- Hafele-Keating Experiment (1971)
