الله الذي خلق سبع سماوات ومن الأرض مثلهن يتنزل الأمر بينهن لتعلموا أن الله على كل شيء قدير وأن الله قد أحاط بكل شيء علما
"Allah O'dur ki yedi göğü ve yerden de onlar kadarını yarattı. Emir bunlar arasında iner ki Allah'ın her şeye kâdir olduğunu ve Allah'ın bilgisinin, her şeyi kuşattığını bilesiniz."
الذي خلق سبع سماوات طباقا ۖ ما ترى في خلق الرحمن من تفاوت ۖ فارجع البصر هل ترى من فطور
"O, yedi göğü, birbiri üzerine yarattı. Rahmân'ın yaratmasında bir aykırılık, uygunsuzluk görmezsin. Gözünü döndür de bak, bir bozukluk görüyor musun?"
ولقد خلقنا فوقكم سبع طرائق وما كنا عن الخلق غافلين
"Andolsun biz, sizin üstünüzde yedi yol yarattık. Biz, yaratmaktan habersiz değiliz."
ألم تروا كيف خلق الله سبع سماوات طباقا
""Görmediniz mi Allah yedi göğü uygun tabakalar halinde nasıl yaratmış?""
"Allah, yedi göğü ve yerden de bir o kadarını yaratandır. Emir bunlar arasında durmadan iner ki Allah'ın her şeye kadir olduğunu ve ilminin her şeyi kuşattığını bilesiniz." (Talâk 12)
Bu âyet hem yedi sema hem de "yedi yer mislinin" varlığını bildirir. Klâsik tefsirde "yedi yer" çoğunlukla yerin altındaki tabakalar veya farklı arz mertebeleri olarak yorumlanır. Modern sicim teorisi bağlamında ise farklı bir okuma kapısı açılır.
Sicim teorisi (string theory), parçacık fiziğinin standart modeline alternatif bir çerçevedir. Burada nokta-parçacıklar yerine, evrenin temel yapı taşları olarak titreşen tek-boyutlu "sicimler" önerilir. Farklı titreşim modları, farklı parçacıkları (elektron, kuark, foton, graviton vs.) doğurur. Teorinin matematiksel tutarlılığı için 10 boyut (süpersicim) veya 11 boyut (M-teorisi) gerekir.
Bizim algıladığımız 4 boyutun (3 mekân + 1 zaman) ötesindeki 6-7 ek boyut, "kompaktifiye" edilmiş, yâni Planck ölçeğinde (10⁻³⁵ m) sıkıştırılmış kıvrımlı (Calabi-Yau manifoldları) yapılarda saklı. Bizim algı sınırlarımızda görünmezler, fakat parçacıkların özelliklerini (kütle, yük, spin) bu ek boyutların geometrisi belirler.
Mülk 3 "yedi semâyı tabaka tabaka yarattı" der; "tıbâkan" (طِبَاقًا) tâbiri "üst üste, iç içe geçmiş katmanlar" mânâsındadır. Sicim teorisindeki "brane" (membran) yapıları, farklı boyutlu uzayların iç içe geçmesi, bu temsile şaşırtıcı şekilde uyar. Bizim 3-boyutlu evrenimiz, daha yüksek boyutlu bir "bulk" içinde gömülü bir 3-brane olabilir.
Üstelik Talâk 12'nin "Emir bunlar arasında durmadan iner" tâbiri, boyutlar arası bilgi akışına işâret olarak okunabilir. Modern fizikte graviton parçacığı, ek boyutlarda serbestçe yayılabilen tek parçacık olarak postüle edilir; bu yüzden kütleçekimi diğer kuvvetlerden trilyonlarca kat zayıftır.
Bediüzzaman, "Hakîkatin pek çok mertebeleri var; bir mertebede gözüken hakîkat, diğer mertebede bir başka surette tezahür eder" der. Kur'ân'ın yedi semâsı tek bir kalıba sıkıştırılamaz; coğrafî, kozmik, boyutsal ve metafizik mânâlar iç içedir.
Şüphesiz sicim teorisi henüz deneysel olarak doğrulanmamıştır. Lâkin Kur'ân'ın "tabaka tabaka" ifâdesinin 21. asır fiziğinin en spekülatif uçlarıyla bile mütenâsip okunabilmesi, başlı başına ilâhî kelâmın hikmetine bir delildir.
Süpersicim teorisi 10 boyutlu (Type I, IIA, IIB, heterotic). M-teorisi (Witten, 1995) 11 boyutlu birleştirici çerçeve. Calabi-Yau manifoldları kompaktifiye boyutların geometrisini tanımlar. LHC'de henüz ek boyut/sicim sinyali bulunamadı.
- Greene, B., The Elegant Universe (1999)
- Witten, E. (1995), String Theory Dynamics in Various Dimensions
