قل سيروا في الأرض فانظروا كيف بدأ الخلق ۚ ثم الله ينشئ النشأة الآخرة ۚ إن الله على كل شيء قدير
"De ki: "Yeryüzünde gezip dolaşın da, Allah ilk baştan nasıl yaratmış bakın. İşte Allah bundan sonra (aynı şekilde) ahiret hayatını da yaratacaktır." Gerçekten Allah her şeye kadirdir."
قل سيروا في الأرض فانظروا كيف كان عاقبة الذين من قبل ۚ كان أكثرهم مشركين
"De ki, yeryüzünde bir gezin de bakın, bundan öncekilerin sonu nasıl olmuş! Onların pek çoğu müşrik idiler."
قل سيروا في الأرض فانظروا كيف كان عاقبة المجرمين
"De ki: "Hele bir yeryüzünde gezin de, günahkarların sonu nice oldu, bir bakın!""
Ankebût sûresi 20: "De ki: Yeryüzünde gezin de O'nun yaratmaya nasıl başladığına bakın. Sonra Allah son yaratışı da inşâ edecektir. Şüphesiz Allah her şeye gücü yetendir."
Bu emir, modern paleontolojinin Kur'ânî temelidir: yeryüzünde gezerek yaratılışın başlangıcına bakmak. Modern jeoloji bunu kayıt altına aldı:
1. Fosil tabakaları, yaratılış kronolojisi:
- Cambrian patlaması (541 milyon yıl önce): Trilobit, Anomalocaris, Hallucigenia, kompleks hayvanların aniden ortaya çıktığı katman.
- Devonian (419-359 m.ö.): Balıkların altın çağı, Coelacanth fosili.
- Carboniferous (359-299 m.ö.): Dev böcekler, Meganeura yusufçuğu 70 cm kanat açıklığı.
- Mesozoic (252-66 m.ö.): Dinozorlar, Tyrannosaurus rex, Brachiosaurus, Velociraptor.
- Cenozoic (66 m.ö. - şimdi): Memeliler ve insanın yükselişi.
2. Burgess Shale ve Chengjiang fosil yatakları: 1909'da Walcott'un keşfettiği Burgess Shale (Kanada) ve 1984'te Chen'in keşfettiği Chengjiang (Çin) Cambrian patlamasının yumuşak dokulu yaratıklarını mükemmel korur. Hallucigenia, Opabinia gibi günümüzde hiçbir akrabası olmayan deneme yaratıklar burada bulundu.
3. "Sonra son yaratışı da inşâ edecek", yaratılışın devâmı: Âyet sadece geçmişe değil, geleceğe de bakar. Modern biyoloji türlerin sürekli yaratıldığı (de novo gen ortaya çıkışı, Tautz 2014) gerçeğini kabul eder; her yıl 18.000 yeni tür keşfedilir (IISE State of Observed Species 2017).
4. Süleymân peygamberin fosilleri: Neml 69 "De ki yeryüzünde gezin de mücrimlerin sonuna bakın", geçmiş kavimlerin yıkıntıları aynı zamanda jeolojik kayıtta görünür. Sodom ve Gomorrah'ın deprem-volkan izleri, Ad ve Semud kavimlerinin yıkıntıları arkeolojik gerçekliktir.
5. Dinozor kemikleri ve İslam: Yedinci yüzyıl Arabı dinozor bilmiyordu; lâkin Kur'ân "nasıl başladığına bakın" diyerek yaratılışın aşamalarını araştırmaya teşvik eder. Bu emir İbn-i Sina, Bîrûnî, İbnü's-Sayrafî gibi Müslüman tabiat bilimcilerinin paleontolojinin temellerini atmasına ilham olmuştur. Bîrûnî Kitâbü't-Tahdîd eserinde Arabistan çölünde deniz fosillerini gözleyip "burası eskiden denizdi" sonucuna varmıştır (XI. yüzyıl, Hutton'dan 700 yıl önce).
6. Yaratılış zamanın derinliğinde devâm eder: Rûm 42 "De ki yeryüzünde gezin de daha öncekilerin sonuna bakın", geçmişin haritası bugün ayağımızın altındadır. Her kömür yatağı bir Carboniferous ormanının fosilidir; her kireçtaşı tabakası trilyonlarca foraminifera kabuğudur.
7. Yaratılış tek seferlik değil, tekrarlanır: "Allah halkı başlatır, sonra onu iâde eder" (Yûnus 4), bu hem yeniden diriliş hem de biyolojik continuum'a işâret eder. Türler oluşur, yok olur, yenileri ortaya çıkar, sürekli bir yaratılış.
Bediüzzaman Mektûbât'ta "Kâinat sabit bir kitap değil, devamlı yenilenen bir Kuran-ı Sübhâni'dir" der. Fosiller, bu Kuran'ın eski sayfalarıdır.
Cambrian explosion 541-485 milyon yıl önce, Burgess Shale (511 m.y.ö.) Walcott 1909, Chengjiang (518 m.y.ö.) Chen 1984. Toplam tanımlanmış fosil tür sayısı ~250.000 (Sepkoski compendium). IISE, International Institute for Species Exploration yıllık 18.000+ yeni tür raporu. Bîrûnî Hindistan ve Arabistan jeolojisi gözlemleri Kitâbü't-Tahdîd Nihâyâtü'l-Emâkin (1025 m.).
- Britannica, Burgess Shale
- Conway Morris S., The Crucible of Creation, Oxford University Press 1998
- IISE, State of Observed Species Report 2017
- Bîrûnî, Kitâbü't-Tahdîd Nihâyâti'l-Emâkin (1025 m.)
