Eşdeğerlik Prensibi

"Göğü yükseltti ve mizanı koydu." (Rahman 7)

Buradaki "vada'a el-mizan" (وَوَضَعَ الْمِيزَانَ) ifadesi sadece adalet ölçüsü değil, fiziki tartı/terazi anlamını da kapsar. İlginç olan, aynı âyette hem "semanın yükseltilmesi" (yükselme/ivme) hem de "mizanın konulması" (kütleçekimi/ağırlık) zikredilir.

Albert Einstein 1907'de eşdeğerlik prensibini formüle etti: Kapalı bir asansörün içindeki gözlemci, asansörün durup yerçekimi alanında olup olmadığını veya boş uzayda yukarıya doğru ivmelenip ivmelenmediğini ayırt edemez. Yani yerçekimi ile ivmelenme, lokal olarak fizikî bakımdan eşdeğerdir. Bu prensip, Genel Görelilik Teorisi'nin temelini oluşturur.

Bir terazi (mizan) iki durumda da çalışır: (1) yer üzerinde yerçekimi alanında, (2) ivmelenen bir uzay aracında. Her iki durumda da kütle benzer şekilde tartılır. Lakin ağırlıksız ortamda, sabit hızla giden bir uzay aracında veya serbest düşüşte, terazi çalışmaz, çünkü hem terazi hem cisim aynı ivmelenme altındadır.

Rahman 7'nin "yükseltti ve mizan" ifadesi, ivme ve mizan kavramlarını yan yana getirerek eşdeğerlik prensibinin hoş bir işareti olabilir. Bu sadece bir tesadüf sayılmazsa, Kur'ân'ın 1400 yıl önce Einstein'in temel prensibine işaret ettiği söylenebilir.

Bedîüzzaman bu konuda özellikle "mizan-ı kâinat" ifadesini kullanır: "Bütün kâinat bir mizan-ı azim üzere kurulmuştur; her şey ölçü ile, terazi ile, hesap iledir." Modern fizik bu ifadenin somut bir karşılığını verir: Kâinatın bütün kuvvetleri (kütleçekimi, elektromanyetizma, güçlü ve zayıf kuvvetler) son derece hassas ölçülere sahiptir; aksi halde hayat oluşamazdı.