وهو الذي خلق الليل والنهار والشمس والقمر ۖ كل في فلك يسبحون
"O ki geceyi, gündüzü, güneşi ve ayı yarattı; her biri bir yörüngede yüzer."
"O gun gok, dalga dalga sallanir." (Tur 9: "Yevme temuru's-semau mevran")
Buradaki "mevr" (مَوْرًا) kelimesi, dalgalar halinde titresim, ileri-geri sallanma anlamina gelir. Ayni kok Mulk 16. ayette deprem icin kullanilir, yani yerin sarsilmasi ile semanin "mevr"i ayni kelime kokuyle ifade edilir.
Albert Einstein 1916'da Genel Gorelilik Teorisi'nin bir sonucu olarak, kutleli cisimlerin hareket ettiginde uzayzamanda dalgalar yarattigini ongordu. Bu "yercekimi dalgalari" o kadar zayiftir ki tespit etmek bir asir aldi. 14 Eylul 2015'te LIGO (Laser Interferometer Gravitational-Wave Observatory) detektorleri, 1.3 milyar isik yili uzakta iki kara deligin birlesmesinden gelen yercekimi dalgasini ilk defa kaydetti. Bu kesif 2017 Nobel Fizik Odulu'ne layik goruldu.
Yercekimi dalgalarinin calisma sekli, "mevr" kelimesinin tasvir ettigi gibidir: Dalga geldiginde uzayzaman bir yonde sikisir, dik yonde uzar. Bu titresim cisimleri yerlerinden cikarmaz, sadece "titretir." Bu sebeple LIGO 4 km uzunlugundaki kollarinda bir protonun on binde biri kadar (10^-18 m) bir titresim olcer. Tur 9 bunu "mevr", sallanma, dalga, ile harfiyen anlatir.
Enbiya 33. ayet ise kainatin hareketini tarif ederken "kullun fi felekin yesbahun", "her biri bir yorungede yuzmektedir" der. Burada "yuzmek" (yesbahun) ifadesi, geminin denizde yuzerken arkasinda dalga birakmasi gibi, gok cisimlerinin uzayzamanda dalga (yercekimi dalgasi) birakarak yuzdugune isaret eder. Bu, hem yorungesel hareketi hem de gravitasyonel etkilesimi tek kelimede toplar.
Bediuzzaman, "Kainat sakit degil; her zerre daima teskil ve tesmil icinde bir vazife gorur" diyerek bu surekli hareketin lisan-i hal ile tesbih ettigine dikkat ceker.
Yerçekimi dalgaları uzayzaman metriğindeki tedirginliklerdir; ışık hızında yayılır ve enine polarize iki bağımsız moda sahiptir (h+ ve hx). LIGO'nun ilk keşfi GW150914, iki kara deliğin (36+29 Msun) birleşmesinden 3 Msun kütleyi enerjiye çevirdi. Bugün LIGO/Virgo/KAGRA ağı 100+ olay kaydetmiştir.
